Świat Podróży Kolejowych - Wielka Brytania - podróżowanie koleją

Świat Podróży Kolejowych

Obserwuj nas


Mapa odwiedzin


Statystyki od 25.04.2017 r.

Free counters!

WIELKA BRYTANIA



Ostatnia aktualizacja: 31.03.2018



SPIS TREŚCI:

1. Jak dojechać
2. Pociągiem po Wielkiej Brytanii
3. Rozkład jazdy i ceny
4. Britrail Pass
5. Wybrani przewoźnicy kolejowi
6. Pociągi Eurostar
7. Pociągi nocne
8. Belmond British Pullman
9. Narodowe Muzeum Kolejnictwa w Yorku
10. Ciekawostki współczesne
11. Ciekawostki historyczne
12. Najważniejsze połączenia
13. Wyspy Normandzkie
14. Wyspa Wight

1. JAK DOJECHAĆ


Od 2016 roku podróż do Londynu jest droższa niż dawniej, bowiem zlikwidowano ofertę London Spezial. Mimo to przy zakupie biletów z bardzo dużym wyprzedzeniem jest szansa na skorzystanie z opcji SparSchiene - najtańsze bilety w drugiej klasie z Berlina do Londynu kosztują 59 euro, w pierwszej klasie 109 euro. Podróż odbywa się z przesiadką w Kolonii i Brukseli, skąd do Londynu podróżnych zabiera pociąg Eurostar.

W rzeczywistości trudno trafić na najtańsze bilety, cena za przejazd z Berlina do Londynu często wynosi 149,90 euro. Do Berlina łatwo dojechać pociągami PKP Intercity Warszawa - Poznań - Berlin lub autobusami.

Więcej informacji: Pociągiem do Londynu - przewodnik

2. POCIĄGIEM PO WIELKIEJ BRYTANII


Mimo braku jednego przewoźnika narodowego podróżowanie koleją po Wielkiej Brytanii nie jest skomplikowane jak w Polsce. Pociągi jeżdżą często, są punktualne, czyste i szybkie. Wadą są natomiast bardzo wysokie ceny przewozów. Na szczęście pasażerowie mogą skorzystać z wielu promocji umożliwiających podróż po dużo niższych cenach oraz licznych programów partnerskich.

Pociąg Virgin Trains (aut. Paul Lucas, CC-BY, flickr.com)

3. ROZKŁAD JAZDY I CENY



www.nationalrail.co.uk - oficjalny rozkład jazdy wszystkich przewoźników.
www.thetrainline.com - sprzedaż biletów na wszystkie pociągi. Ciekawe opcje, ale pobierają prowizję.

W Wielkiej Brytanii cena biletów zależy od wielu czynników. Najlepiej jest kupować bilety przez internet i to z dużym wyprzedzeniem. Ważny rolę odgrywa również czas podróży. Tańsze będą bilety umożliwiające podróż poza godzinami szczytu (off-peak) lub kupowane z wyprzedzeniem (advanced). Godziny szczytu to z reguły 5:00-10:00 oraz 15:00-20:00. Na polskich stronach internetowych można znaleźć szczegółowe opisy rodzajów biletów dostępnych w Wielkiej Brytanii, jednak nie znalazłem potwierdzenia tych informacji na stronach brytyjskich, więc mogą być nieaktualne.

Szczegółowe informacje można znaleźć pod adresem: http://www.nationalrail.co.uk/times_fares/ticket_types

Pociąg First Great Western (aut. Rob Hodgkins, CC-BY, flickr.com)

4. BRITRAIL PASS


BritRail Pass to bilet sieciowy umożliwiający odbycie nieograniczonej liczby podróży w okresie ważności biletu we wszystkich pociągach w Wielkiej Brytanii (poza liniami zabytkowymi). Jest idealnym biletem dla turystów chcących zwiedzić jak najwięcej miast w jak najkrótszym czasie. Nie jest jednak tani. Podstawowy zakres obowiązywania to Anglia, Szkocja, Walia. Bilet uprawnia także do zniżek w pociągach retro oraz specjalnej taryfy w pociągach Eurostar.

Bilet ma jeden haczyk - trzeba go kupić przez internet przed wyjazdem do Wielkiej Brytanii. Cena za przesyłkę jest bardzo wysoka. przy czym sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności w razie zaginięcia przesyłki. Kupno biletu opłaca się więc, jeżeli jedziemy przynajmniej na 5 dni.

Pociąg First TransPennine Express (aut. Matt Buck, CC-BY-SA, flickr.com)

BRITRTAIL PASS CONSECUTIVR

Ważny przez wybraną liczbę dni następujących po sobie. Najtańszy bilet jest ważny tylko 2 dni, najdłuższy przez miesiąc.

BRITRAIL PASS FLEXI

Ważny przez wybraną liczbę dni w okresie jednego miesiąca. Tzn. kupując bilet wybieramy zakres czasowy jego ważności, a konkretne dni, w których podróżujemy, wpisujemy na bilecie. Jest oczywiście droższy od Consecutive, ale wygodniejszy. Możemy kupić bilet ważny dwa dni w ciągu miesiąca, 3 dni, 4 dni, 8 dni oraz 15 dni.

BRITRAIL LONDON PLUS PASS

Ważny tylko w południowo-wschodniej Anglii (pod opisami znajduje się odnośnik do mapy). Do nabycia jedynie w opcji Flexible ważny 2 dni w ciągu 8 dni, ważny 4 dni w ciągu 8 dni oraz ważny 7 dni w ciągu 15 dni.

BRITRAIL ENGLAND PASS

Ważny tylko w Anglii, opcje zakupu takie same, jak w wersji podstawowej, czyli Consecutive lub Flexi.

BRITRAIL PASS + IRELAND

Najciekawszy bilet. Ważny w Anglii, Szkocji, Walii, Irlandii oraz Irlandii Północnej. Dostępny tylko w opcji Flexible z ważnością 5 lub 10 dni w ciągu miesiąca.

BRITRAIL FREEDOM OF SCOTLAND

Ważny tylko w Szkocji. Dostępny tylko opcji Flexible z ważnością 4 dni w ciągu 8 dni lub 8 dni w ciągu 15 dni.

BRITRAIL CENTRAL SCOTLAND PASS

Najtańszy bilet ważny tylko w Centralnej Szkocji. Dostępny jedynie w w opcji Flexible ważny trzy dni w ciągu tygodnia.

Szczegółowe informacje na temat oferty:
BritRail - strona oficjalna
Mapa ważności poszczególnych rodzajów biletu

Niestety, nie mogłem podać aktualnych cen tych biletów, ponieważ firma organizująca ich sprzedaż usunęła ceny z oficjalnej strony internetowej.

Pociąg Chiltern Railroad (aut. Hugh Llewelyn, CC-BY-SA, flickr.com)

5. WYBRANI PRZEWOŹNICY KOLEJOWI


Na terenie Wielkiej Brytanii operuje ponad 30 przewoźników kolejowych prowadzących regularne przewozy pasażerskie. Z wiadomych względów nie ma sensu opisywanie każdego z nich. Informacje o pociągach Eurostar znajdują się niżej, w osobnym rozdziale, a informacje o pociągach typu Heathrow Express w górnej części artykułu. Poniżej znajduje się lista najważniejszych firm przewozowych:

ARRIVA TRAIN WALES - przewoźnik obsługujący połączenia kolejowe w Walii oraz w angielskich hrabstwach graniczących z Walią. Arriva Train Wales posiada koncesję aż do listopada 2018. Tabor to głównie spalinowe zespoły trakcyjne, z których najstarszy, kursujący na trasie Cardiff Queen Street - Cardiff Bay, został wyprodukowany w 1960 roku. Arriva oferuje szereg kart uprawniających do zniżek na swoje połączenia - karty dla młodzieży, rodzin, seniorów oraz osób niepełnosprawnych.

Najciekawszą ofertą dla turystów jest "Explore Wales Pass" umożliwiający odbycie nieograniczonej liczby podróży pociągami i autobusami w okresie ważności biletu. Bilet jest ważny osiem dni. W ciągu tych ośmiu dni przez osiem dni możemy podróżować autobusami, natomiast pociągami tylko przez cztery dni.

Strona oficjalna: www.arrivatrainswales.co.uk

C2C - popularny przewoźnik obsługujący wybrane linie podmiejskie w obrębie aglomeracji londyńskiej. Wśród ofert promocyjnych na uwagę zasługują bilety kolejowe łączone z biletami wstępu do wybranych atrakcji turystycznych, zniżka grupowa (4 osoby płacą za bilet tyle, co dwie) oraz karty uprawniające do zniżek.

Strona internetowa: www.c2c-online.co.uk

CHILTERN RAILWAYS - firma obsługuje połączenia dalekobieżne z Londynu do Birmingham oraz kilka połączeń regionalnych z Londynu. Tabor składa się z różnych spalinowych zespołów trakcyjnych. Najstarsze pociągi zostały wyprodukowane w 1959 roku. Przewoźnik nie ma jakichś ciekawych ofert promocyjnych, koszty przejazdów można obniżyć kupując bilety z wyprzedzeniem lub podróżując poza godzinami szczytu.

Strona internetowa: www.chilternrailways.co.uk/

CROSS COUNTRY przewoźnik obsługujący wybrane połączenia dalekobieżne na terenie Anglii, Szkocji i Walii. Oprócz tego uruchamia pociągi łączące centra miast z portami lotniczymi Londyn Stansted, Birmingham oraz Southampton. Jeden z największych brytyjskich przewoźników. Bilety można rezerwować już 12 tygodni przed planowaną podróżą - im wcześniej zarezerwujemy, tym mniej płacimy. W weekendy obowiązuje promocja umożliwiająca podróż pierwszą klasą za po uiszczeniu symbolicznej dopłaty.

Strona internetowa: www.crosscountrytrains.co.uk

EAST COAST - pociągi East Coast, jak sama nazwa wskazuje, kursują głównie wzdłuż wschodniego wybrzeża Wielkiej Brytanii. Dojeżdżają m.in. do Londynu, Newcastle, Edynburga, a także do Inverness i Aberdeen. W pociągach East Coast standardem jest wi-fi oraz strefa ciszy.

EAST MIDLANDS TRAIN - pociągi East Midlands można spotkać na liniach w regionie East Midlands i na terenie ościennych hrabstw. Uruchamia głównie pociągi podmiejskie i regionalne, ale również szybkie pociągi łączące np. Sheffield z Londynem. Na stronie przewoźnika można wyszukać połączenia, kupić bilet, a także skorzystać z wyszukiwarki najniższych cen.

Strona internetowa: www.eastmidlandstrains.co.uk

FCC - FIRST CAPITAL CONNECT - przewoźnik obsługujący połączenia regionalne i podmiejskie w okolicach Brighton, Bedford, King's Lynn i Peterborough, a także połączenia z tych miast do Londynu na liniach kolejowych znanych jako Thameslink oraz Great Northern.

Strona internetowa: www.firstcapitalconnect.co.uk

FIRST GREAT WESTERN - pociągi First Great Western kursują na terenie południowo-zachodniej Anglii oraz na kilku liniach w Walii. Oprócz połączeń regionalnych i podmiejskich firma uruchamia połączenia dalekobieżne z miast południowo-zachodniej Anglii do Londynu.

Strona internetowa: www.firstgreatwestern.co.uk

FIRST HULL TRAINS - mały przewoźnik obsługujący trasę z Londynu do Hull.

Strona internetowa: www.hulltrains.co.uk

FIRST TRANSPENNINE EXPRESS - przewoźnik z bogatą ofertą połączeń kolejowych, wśród których przeważają połączenia pomiędzy miastami wschodniej i zachodniej części północnego wybrzeża Anglii. Oprócz tego pociągu FTE kursują z Manchesteru do Edynburga. Jedna z linii łączy także centrum Manchesteru z lotniskiem w tym mieście. Bilety na pociągi FTE warto kupować z dużym wyprzedzeniem, ceny są wtedy nawet o 50% niższe od normalnych.

Strona internetowa: www.tpexpress.co.uk

GREATER ANGLIA - firma spotykana na niektórych stronach poświęconych podróżowaniu koleją jako National Express East Anglia. W ofercie firmy znajdziemy połączenia regionalne i podmiejskie we wschodniej Anglii, jak również połączenia Intercity. Zniżki i promocje są podobne jak u innych brytyjskich przewoźników. Na uwagę zasługuje ładna i czytelna strona internetowa.

Strona internetowa: www.greateranglia.co.uk

LONDON MIDLANDS - firma obsługuje połączenia w regionie West Midlands, a także pociągi łączące ten region z Londynem.

Strona internetowa: www.londonmidland.com

LONDON OVERGROUND - przewoźnik obsługujący lokalne połączenia kolejowe w Londynie. Jest to coś w rodzaju szybkiej kolei miejskiej będącej przedłużeniem metra. Sieć kolei naziemnej jest wciąż rozbudowywana, co może powodować czasowe utrudnienia w komunikacji. Na uwagę zasługuje nowy tabor.

Strona internetowa: www.tfl.gov.uk/modalpages/2688.aspx

MERSEYRAIL - sieć kolei wokół Liverpoolu. Tabor to elektryczne zespoły trakcyjne wyprodukowane w latach 1978-1979. Wszystkie zostały zmodernizowane.

Strona internetowa: www.merseyrail.org

NORTHERN RAIL - spółka obsługuje pociągi podmiejskie i regionalne w północnej części Anglii, między innymi w Liverpool i Manchester. Na stronie internetowej nie znalazłem nic, co wyróżniałoby tę firmę na tle innych przewoźników.

Strona internetowa: www.northernrail.org

SOUTHERN - southern obsługuje trasy regionalne i podmiejskie w południowej Anglii oraz najbardziej znane pociągi tej firmy na lotnisko Gatwick ("Gatwick Express"). Zniżki podobne jak u innych przewoźników; zwraca uwagę zniżka dla kupujących bilety z wyprzedzeniem.

Strona internetowa: www.southernrailway.com

VIRGIN TRAINS - chyba najbardziej znany brytyjski przewoźnik obsługujący połączenia dalekobieżne na terenie całej Wielkiej Brytanii. Dumą przewoźnika są pociągi Pendolino oraz Super Voyager. Pociągi Virgin trains odjeżdżają ze stacji London Euston. Dojeżdżają między innymi do Glasgow, Edynburga, Birmingham i Holyhead. Na stronie internetowej przewoźnika warto zapoznać się z licznymi ofertami promocyjnymi umożliwiającymi tańsze podróżowanie w bardzo dobrych warunkach.

Strona internetowa: www.virgintrains.co.uk

Jak już wspomniałem na wstępie, to tylko najważniejsi przewoźnicy kolejowi kursujący po Wielkiej Brytanii.

Pociąg Merseyrail (aut. Phil Richards, CC-BY-SA, flickr.com)

6. POCIĄGI EUROSTAR


Pociągi Eurostar to szybkie pociągi kursujące pod Kanałem La Manche. Łączą Londyn z Paryżem, Lille i Brukselą. Są to pociągi TGV przemalowane w inne barwy, część została zastąpiona przez nowoczesne pociągi Velaro. Przejazd jest komfortowy i szybki, ale drogi. Ze względu na skomplikowaną taryfę nie podaję cen. Przed podróżą należy odwiedzić stronę przewoźnika w celu sprawdzenia ceny na konkretne połączenie.

W pociągach Eurostar możemy wybrać spośród trzech klas - Standard, Standard Premier i Business Premier. W klasie Standard Premier są wygodniejsze siedzenia, czasopisma za darmo oraz posiłki (za opłatą) serwowane na miejsce pasażera. Klasa Business Premier to szereg dodatkowych udogodnień, m.in. pierwszeństwo w odprawie, gazety i czasopisma, gniazdko przy każdym siedzeniu.

Ze względu na różnice w cenach w zależności od dnia i pociągu nie ma sensu podawanie konkretnych cen. Im wcześniej kupujemy, tym płacimy mniej.

Bilety powrotne w większości przypadków są tańsze niż dwa oddzielne bilety w jedną stronę. Podane ceny są w większości cenami promocyjnymi, więc cena rzeczywista może być dużo wyższa. Bilety można zamówić przez internet na stronie przewoźnika. Pasażerowie przechodzą przez odprawę, w związku z czym należy się do niej zgłosić 30 minut przez planowym odjazdem pociągu.

Strona internetowa: www.eurostar.com

Pociągi Eurostar - szczegółowe informacje

Nowy pociąg Eurostar z Londynu do Brukseli
(aut. Bas Meijer, CC-BY-SA, flickr.com)


7. POCIĄGI NOCNE


W Wielkiej Brytanii kursują trzy dalekobieżne pociągi nocne. Oba pociągi należą do najbardziej znanych pociągów dalekobieżnych w Europie, przynajmniej dla osób interesujących się koleją. Pojawiają się w wielu folderach reklamowych i przewodnikach jako niemal luksusowe pociągi, którymi koniecznie trzeba się przejechać. Nie wiem, jak jest w rzeczywistości, ale bilety na miejsca sypialne kosztują kilkaset złotych drożej niż zwykłe.

Caledonian Sleeper


Pod nazwą handlową Caledonian Sleeper kryją się tak naprawdę dwa pociągi nocne kursujące pomiędzy Londynem a najważniejszymi szkockimi miastami. Pociąg Highland Sleeper prowadzi wagony do Inverness, Aberdeen i Fort William. Wagony przełączane są podczas postoju technicznego w Edynburgu.

Drugi pociąg to Lowland Sleeper z wagonami do Edynburgu i Glasgow rozłączanymi na stacji Carstairs.

Pociągi nie kursują w nocy z soboty na niedzielę, w Święta Bożego Narodzenia oraz w Sylwestra.

Pociągi Caledonian Sleeper zestawione są z wagonów sypialnych z przedziałami jednoosobowymi (First Class), wagonów sypialnych z przedziałami dwuosobowymi (Standard Class), wagonów bezprzedziałowych z fotelami wypoczynkowymi (Sleeper Seat) oraz wagon salonowy z możliwością zakupienia przekąsek. Wagon salonowy nie jest dostępny dla osób podróżujących w wagonie z fotelami wypoczynkowymi.

Więcej informacji: www.sleeper.scot

Night Riviera


Drugi z dalekobieżnych nocnych pociągów w Wielkiej Brytanii to Night Riviera kursujący na trasie Londyn - Penzance. Pociąg uruchamiany jest przez Great Western Railway.

Pociąg zestawiony jest z wagonów sypialnych z przedziałami jednoosobowymi i dwuosobowymi, wagonu bezprzedziałowego z miejscami do siedzenia oraz wagonu salonowego.

Podobnie jak pociągi Caledonian Sleeper, pociąg Night Riviera nie kursuje w noce z soboty na niedziele w Święta Bożego Narodzenia oraz w Sylwestra.

Obowiązuje taryfa Sleeper Advance - bilety kupowane z wyprzedzeniem, czyli im wcześniej kupisz, tym mniej zapłacisz oraz normalna taryfa, czyli kupujemy bilet z Londynu do któregoś z miast, w których zatrzymuje się pociąg Night Riviera i uiszczamy dopłatę za miejsce w wagonie sypialnym. Pociąg po drodze zatrzymuje się między innymi w Plymouth i Truro.

Bilet na przejazd pociągiem uprawnia do bezpłatnego skorzystania z prysznica na stacji London Paddington

Od 2017 roku pociąg zestawiony jest ze zmodernizowanych wagonów. Jak można wyczytać w opiniach, internauci bardzo krytykują wagon z miejscami do siedzenia.

8. BELMOND BRITISH PULLMAN


British Pullman to luksusowy pociąg wycieczkowy zarządzany przez firmę Belmond - właściciela podobnych pociągów i ekskluzywnych hoteli w 45 krajach.

W przeciwieństwie do większości pociągów wycieczkowych British Pullman obecnie obsługuje wycieczki jednodniowe. W przeszłości podobno organizowano kilkudniowe wycieczki + nocleg w hotelach, jednak nie mogę zweryfikować tej informacji.

Pociągiem tym podróżują także uczestnicy przejazdów Venice Simplon Orient Express na odcinku Folkestone - Londyn, ewentualnie dalej, w zależności od programu wycieczki.

Pociąg zestawiony jest z parowozu lub lokomotywy spalinowej oraz wagonów wyprodukowanych między 1925 a 1951 rokiem. Wszystkie wagony zostały zmodernizowane i dostosowane do współczesnych standardów. Wyposażone są w stylowe fotele i boazerie. Większość miejsc to miejsca przy stoliku dla dwóch osób siedzących twarzą do siebie, w niektórych wagonach dostępny jest stolik dla jednej osoby lub stolik dla czterech osób.

Zarządca pociągu British Pullman ma obecnie do dyspozycji jedenaście zmodernizowanych wagonów, każdy z wagonów ma swoje imię. Wagony Cygnus, Persea, Minerva i Phoenix mają 26 miejsc, wagony Ione, Ibis, Gwen, Vera i Audrey 20 miejsc + kuchnię, a wagony Lucille i Zena 24 miejsca. Każdy pociąg może przewieźć 252 pasażerów. W składzie pociągu znajduje się także wagon bagażowy.

Dostępnych jest kilka wycieczek tematycznych, na przykład Historic Canterbury z Londynu do Canterbury i z powrotem, Murder Mystery Lunch przypominająca znane z Kanady i Stanów Zjednoczonych pociągi obiadowe (tu z motywami powieści Agathy Christie), czy The Golden Age of Travel do wybory z lokomotywą spalinową lub parowozem.

Szczegółowe informacje: www.belmond.com/trains/europe/uk/belmond-british-pullman

9. NARODOWE MUZEUM KOLEJNICTWA W YORKU


Na temat kolei turystycznych i muzeów kolejnictwa w Wielkiej Brytanii planuję stworzyć osobne strony, jednak jest jedno muzeów, które muszę polecić w artykule o podróżowaniu koleją po Wielkiej Brytanii w sensie ogólnym. Mowa o Narodowym Muzeum Kolejnictwa w Yorku - największym muzeum kolejnictwa na świecie. Muzeum powinien zwiedzić każdy szanujący się miłośnik kolei.

Muzeum zgromadziło setki tysięcy eksponatów typu dokumenty i zdjęcia przedstawiające rozwój brytyjskiej kolei od XIX wieku do lat współczesnych. Częścią kolekcji są filmy kolejowe, mundury kolejarskie, urządzenia, dzieła sztuki związane z koleją. Zwiedzających z pewnością najbardziej zainteresuje tabor - ponad 100 lokomotyw i blisko 200 innych pojazdów kolejowych. Możemy tu obejrzeć lokomotywy parowe z XIX wieku jeżdżące kiedyś m.in. po torach RPA i Chin, różne zespoły trakcyjne, w tym japoński Shinkansen oraz wagony różnego typu.

Na zwiedzanie Narodowego Muzeum Kolejnictwa warto poświęcić przynajmniej kilka godzin, a w przypadku osób zainteresowanych koleją nawet kilka dni. Muzeum znajduje się przy Leeman Road, czynne jest codziennie (z wyjątkiem wybranych świąt) od 10 do 18. Co najważniejsze - wstęp jest bezpłatny.

Od 2004 roku część kolekcji (ponad 70 pojazdów) wystawiono w Shildon Locomotion Museum" zarządzanym przez Narodowe Muzeum Kolejnictwa. Muzeum mieści się w nowoczesnym budynku w Shildon w hrabstwie Durham.

Strona internetowa: www.nrm.org.uk

Narodowe Muzem Kolejnictwa w Yorku
(aut. Thomas's Pics, CC-BY, flickr.com)


10. CIEKAWOSTKI WSPÓŁCZESNE


- najdłuższa nazwa stacji kolejowej to "Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch " na wyspie Anglesey w Walii. Najkrótsze nazwy stacji w Wielkiej Brytanii są trzyliterowe - między innymi Rye i Ash.

- najbardziej stromy odcinek sieci kolejowej w Wielkiej Brytanii to odcinek pomiędzy stacjami Exeter St Davids a Exeter Central.

- stacja kolejowa z największym natężeniem ruchu w Wielkiej Brytanii to Clapham Junction. w godzinach szczytu pociągi odjeżdżają z tej stacji co 13 sekund.

- ponad 70% pociągów w Wielkiej Brytanii rozpoczyna lub kończy bieg w Londynie.

- najdłuższy peron w Europie to Cheriton Shuttle Terminal, koło Folkestone. Peron ma 791 metrów długości i służy do załadunku ciężarówek na pociągi przejeżdżające przez tunel pod kanałem La Manche.

- najdłuższy peron pasażerski w Wielkiej Brytanii na sieci National Rail znajduje się na stacji Gloucester. Długość tego peronu to 494 metry.

- najdłuższy tunel kolejowy w Wielkij Brytani to Severn Tunnel. Tunel położony jest na linii London Paddington - Cardiff. Wybudowany w latach 1873-1886 przez Great Western Railway ma 7 kilometrów długości, z czego 3,62 km biegnie pod rzeką. Maksymalna głębokość tunelu to 15,24 m. W tunelu znajduje się najniżej położony punkt na sieci kolei brytyjskich - 44 metry poniżej poziomu morza (144 stopy).

- najwięcej peronów w Wielkiej Brytanii ma stacja London Waterloo - aż 24.

- najdłuższy most kolejowy w Wielkiej Brytanii to Tay Bridge w szkockim Dundee. Most o długości 3264 metrów został otwarty w 1887 roku.

- w Wielkiej Brytanii jest ponad 50 000 mostów i tuneli kolejowych.

- na kolejach wąskotorowych i turystycznych w Wielkiej Brytanii można spotkać wagony, które dawniej jeździły między innymi na Fidżi, czy w Sierra Leone.

- brytyjska lokomotywa parowa Fairy Queen wyprodukowana w 1855 roku działa do dziś. Znajduje się w Indiach i co jakiś czas prowadzi pociągi turystyczne pomiędzy New Delhi a Muzeum Kolejnictwa w Rewari.

11. CIEKAWOSTKI HISTORYCZNE


Kolej w Wielkiej Brytanii ma długą i bogatą historię, opracowaną szczegółowo przez Wikipedię. Wybrałem dla was kilka ciekawostek historycznych.

Wollaton Wagonway


Znaleziska archeologiczne dokumentują istnienie kamiennych torów w kamieniołomach już w czasach antycznych. W XVI wieku w Niemczech wybudowano linię z drewnianych torów, którą dziś moglibyśmy nazwać pierwowzorem kolei kopalnianych. Natomiast za pierwszą "kolej na powierzchni ziemi" (ang. overground railway) uznaje się Wollaton Wagonway z początku XVI wieku.

Szczegółowe informacje na temat Wollaton Wagonway znajdziemy w anglojęzycznej Wikipedii, pozostałe źrodła internetowe to tłumaczenia tego artykułu, tylko jedno wniosło trochę dodatkowych informacji do tematu.

Wollaton Wagonway to linia wybudowana na drewnianych torach przez Huntingdona Beaumonta, partnera miejscowego właściciela gruntów Percivala Willoughby.

Budowa linii rozpoczęła się 2 października 1603 roku, około 1 października 1604 roku linia była gotowa. Długość trasy wynosiła 3 kilometry, służyła do przewozu węgla ze Strelley do Wollaton, w pobliżu Nottingham.

O samej kolei niewiele wiadomo, około 1620 roku kopalnie w Strelley zamknięto, a kolej została porzucona.

Wollaton Wagonway uważana jest za pierwszą kolej na powierzchni (overground railway), ponieważ została zarejestrowana najwcześniej ze wszystkich linii kolejowych na świecie. Sukces tej kolei stanowił bodziec do budowy podobnych linii w innych kopalniach.

Pierwsza pasażerska kolej konna


Od czasu Wollaton Wagonway koleje konne świetnie spisywały się w kopalniach, ciągnąc wagoniki z węglem na krótkich odcinkach. Na początku XIX wieku w Walii uruchomiono pierwszą pasażerską kolej konną.

Budowę kolei kursującej pomiędzy Swansea a Mumbles zaaprobował Parlament uchwałą z 1804 roku. Początkowo miała służyć do przewozu wapnia z kamieniołomów w Mumbles - wioski rybackiej znanej wtedy jako Oystermouth oraz węgla wydobywanego w dolinie Clyne .

Linia została uruchomiona w 1806 roku. Początkowo służyła do transportu węgla i wapnia.

25 marca 1807 roku na trasie pojawił się wagon przystosowany do przewozu ludzi i pierwszy pociąg pasażerski w historii świata wyjechał w trasę. Nie było żadnej uroczystości, pierwszymi pasażerami w historii kolei byli zwykli, nieznani ludzie.

Za uruchomieniem przewozów pasażerskich stał Benjamin French - jeden z członków firmy zarządzającej linią, który zgodził się płacić firmie za koncesję na przewóz osób.

Pasażerowie musieli płacić za przejazd, kolej konna kursowała według rozkładu jazdy, a po drodze można było podziwiać zatokę Swansea.

Przewozy pasażerskie zostały zawieszone w drugiej połowie lat dwudziestych XIX wieku. Wznowiono je około 1855 roku.

Różne źródła podają różne daty zastąpienia koni przez lokomotywy parowe. Pierwsze lokomotywy parowe pojawiły się na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XIX wieku, w 1877 roku obsługę przewozów przejęły w całości parowozy.

W latach 1928-1929 linia została zelektryfikowana, od 2 marca 1929 po linii kursowały jedynie tramwaje elektryczne.

5 stycznia 1960 roku odbył się pożegnalny, uroczysty przejazd ostatniego składu ze Swansea do Mumbles. Wkrótce linia została rozebrana.

Po dawnej linii kolejowej The Swansea & Mumbles Railway obecnie przebiega ścieżka rowerowa.

Pierwszy przejazd pociągu z parowozem


Wszystkie osoby choć trochę interesujące się koleją znają dokonania George'a Stephensona, natomiast tylko część z nich słyszała o Richardzie Trevithicku. A to właśnie dzięki niemu odbył się pierwszy przejazd pociągu z lokomotywą i wagonem.

Przejazd odbył się 21 lutego 1804 roku na linii kolejowej Pennydarren - Abercynon, na terenie południowej Walii. Linia została zbudowana w 1802 roku, łączyła hutę w Pennydarren z kanałem w Merthyr. Nie znalazłem informacji, czy początkowo kursowała tam kolej konna, czy też wagony były transportowane w inny sposób.

W każdym razie datę 21.2.1804 należy uznać za początek kolei parowej. Siedmiotonowa lokomotywa pięć wagonów, na których znajdowało się 10 ton węgla oraz 70 pasażerów. Pokonanie trasy o długości 16 kilometrów zajęło 4 godziny i 5 minut. Najwyższa prędkość, jaką osiągnął pociąg wynosiła 8 kilometrów na godzinę.

W drodze powrotnej doszło do awarii i Richard Trevithick nie został tak sławny jak George Stephenson. Lokomotywa była po prostu zbyt ciężka na ówczesne tory i dopiero inni wprowadzili rozwiązania umożliwiające rozwój kolei parowej.

Pierwsza pasażerska linia kolejowa


Za początek kolei pasażerskiej uważa się rok 1825, a nazwisko George Stephenson zna chyba każdy, kto choć trochę interesował się koleją.

W drugim dziesięcioleciu XIX wieku trwały intensywne prace nad budową lokomotywy parowej i wykorzystaniem kolei do transportu węgla na dłuższe odległości, ponieważ przez wysokie koszty transportu wydobycie było mało opłacalne.

George Stephenson był synem pomocnika palacza maszyny parowej. Od najmłodszych marzył o zbudowaniu własnego parowozu, nazywanego wtedy "żelaznym koniem". Początkowo pracował jako poganiacz bydła, później zaczął pracę na kopalni, a po pracy dorabiał jako szewc, aby mieć pieniądze na zakup książek i zgłębianie wiedzy o mechanice.

Pracę nad budową własnego parowozu rozpoczął w 1813 roku, kiedy dowiedział się, że William Hedley i Timothy Hackworth rozpoczęli prace nad konstrukcją lokomotywy parowej w Wylam. Konstrukcja lokomotywy o nazwie "Bucher" zajęła mu zaledwie 10 miesięcy, testy na kopalnianej linii kolejowej w Dunham w 1814 roku zakończyły się sukcesem.

Konstruktorowi sławę przyniosła jednak głównie linia kolejowa Stockton - Darlington. W 1921 roku Edward Pease przedstawił Stephensonowi plan budowy linii kolejowej o długości około 13 kilometrów, która ułatwiłaby transport węgla przez konie. Stephenson przekonał przemysłowca, że jeden pociąg prowadzony przez parowóz przewiezie 50 razy więcej węgla niż pociąg konny.

W tym samym roku Parlament przyjął uchwałę zezwalającą na budowę linii kolejowej, a dwa lata później wydano zgodę na użycie lokomotywy parowej na tej linii. Ostatecznie linia była dłuższa niż planowano.

We wrześniu 1925 roku Stephenson zakończył budowę parowozu "Locomotion". Testy lokomotywy trwały zaledwie dwa dni, po ich zakończeniu ogłoszono datę otwarcia linii - 27 września.

27 września 1925 roku, zgodnie z planem, pierwszy pociąg wyruszył z Darlington do Stockton. Pociąg zestawiony był z parowozu, 22 wagonów z 450 pasażerami i 12 wagonów z węglem. Skład ważył 90 ton. Pociąg pokonał piętnastokilometrowy odcinek w 65 kilometrów. W wielu opracowaniach linia ta wymieniana jest jako pierwsza linia kolejowa na świecie.

George Stephenson przeszedł również do historii jako konstruktor linii kolejowej Liverpool - Manchester.

London Necropolis Railway


Pierwsza połowa XIX wieku to okres rozwoju przemysłowego w Wielkiej Brytanii i okres napływu ludności do Londynu. Cmentarze były przepełnione, ciała zmarłych ekshumowano, a na ich miejscu chowano innych. W połowie XX wieku w Londynie wybuchały epidemie tyfusu, ospy wietrznej i cholery.

Na początku lat pięćdziesiątych XIX wieku podjęto decyzję o budowie nowego cmentarza w Brokwood oddalonym o 37 kilometrów od Londynu. Cmentarz o powierzchni 1500 akrów miał być największym cmentarzem w Wielkiej Brytanii.

Ze względu na odległość od centrum Londynu wybudowano również linię kolejową prowadzącą w pobliże cmentarza. Linia kolejowa została otwarta w 1854 roku. Od listopada codziennie kursował pociąg ze stacji London Waterloo do Brokwood. Pociąg przewoził trumny ze zmarłymi oraz żałobników na stację koło cmentarza. Przy cmentarzu znajdowały się dwie stacje kolejowe. Podróż ze stacji London Waterloo trwała około 40 minut. Po drodze nie było postojów. Do Brokwood pociąg dojeżdżał tuż przed dwunastą. Po pogrzebie odbywała się stypa na stacji kolejowej i o 15:30 pociąg z żałobnikami ruszał z powrotem do Londynu.

Pociąg był zestawiony z parowozu, wagonów do przewozu trumien oraz wagonów trzech klas dla pasażerów. Przedziały zostały rozplanowane tak, aby żałobnicy różnych wyznań oraz różnych pozycji społecznych siedzieli oddzielnie.

W XX wieku pociąg nie wytrzymał konkurencji z rozwijającym się transportem drogowym. W 1902 roku zawieszono regularne połączenie; pociąg kursował tylko na zamówienie. Chętnych było mało, bowiem w latach trzydziestych pociąg wyjeżdżał w trasę średnio dwa razy w tygodniu.

W serii nalotów niemieckich 16 i 17 kwietnia 1941 roku linia oraz stacje przy cmentarzu zostały zbombardowane i nie nadawały się do użytku. Z powodów finansowych podjęto decyzję o zamknięciu linii. Ostatni pociąg przed wspomnianym nalotem przejechał trasę 11 kwietnia 1941 roku, linię oficjalnie zamknięto w maju tego roku.

Inne ciekawostki


- pierwszą ofiarą wypadku kolejowego był David Brook, stolarz z Leeds. Na początku grudnia 1821 roku mężczyzna skracał sobie drogę do domu wzdłuż linii kolejowej. Po zmroku, przy silnym wietrze i padającym deszczu ze śniegiem nie usłyszał w porę zbliżającej się lokomotywy, podobnie jak maszynista nie był w stanie w porę zauważyć młodego mężczyzny. Od tamtej pory krążą legendy o duchu spacerującego mężczyzny pojawiającego się wzdłuż trasy.

- linia kolejowa Middleton Railway, gdzie zginął wspomniany wyżej David Brook, jest najstarszą czynną linią kolejową na świecie. Linia znajduje się w Leeds. Drewniane tory położono tam w 1758 roku. W 1799 roku położono żelazne tory, a w 1812 roku na trasie pojawiły się parowozy. Od 1960 roku po linii kursują pociągi pasażerskie uruchamiane przez wolontariuszy w wybrane dni. Linia ma długość zaledwie 1,6 km.

- linia Middletown Railway była drugą linią kolejową w Leeds. Pierwsza powstała w 1755 roku, ale nie przetrwała do dziś.

- toalety w brytyjskich pociągach pojawiły się w 1873 roku, ale tylko w pierwszej klasie.

- rekord prędkości parowozu należy do brytyjskiej lokomotywy Gresley Mallard. Rekord został ustanowiony 3 lipca 1938 roku i wynosi 202 km/h (126 mil).

12. NAJWAŻNIEJSZE POŁĄCZENIA


Spośród licznych połączeń kolejowych w Wielkiej Brytanii wybrałem najważniejsze z mojego punktu widzenia. Na tej podstronie opisałem połączenia w Anglii, połączenia w Szkocji, Walii i Irlandii Północnej opiszę na stosownych podstronach, podobnie jak niektóre połączenia pomiędzy Anglią a Walią lub Szkocją.

Londyn - Birmingham przez Northampton


London Euston --> Watford Junction --> Milton Keynes Centr. --> Northampton --> Long Buckby --> Rugby --> Coventry --> Canley --> Tile Hill --> Berkswell --> Birmingham International --> Marston Green --> Lea Hall --> Stechford --> Birmingham New Street

NAJWAŻNIEJSZE STACJE:
NORTHAMPTON - duże, całkiem ładne miasto ze sporą liczbą zachowanych budynków, choć nie są to tak piękne zabytki, jak w najpopularniejszych wśród turystów miastach. Najbardziej charakterystyczny jest ratusz, równie ładnie prezentuje się Biblioteka Centralna. Dużym atutem Northampton są tereny zielone, między innymi ogrody Coton Manor. Miłośnicy kolei powinni odwiedzić miasto w któryś z letnich weekendów i przejechać się koleją retro Northampton & Lamport Railway, jeżdżącą wprawdzie po bardzo krótkiej trasie, ale podobno mającą swój klimat.

COVENTRY - miasto niemal zrównane z ziemią w wyniku bombardowań podczas II wojny światowej, przez co nie zachowały się żadne zabytki, poza ruinami katedry. Poza katedrą jedyne atrakcje to Muzeum Transportu i Muzeum Transportu.

BIRMINGHAM - drugie pod względem liczby mieszkańców miasto Wielkiej Brytanii. Dynamicznie rozwijający się ośrodek handlowy i przemysłowy, ważny węzeł komunikacyjny i port lotniczy. Duże skupisko Polaków. Dominuje współczesna zabudowa, pod względem zabytków Birmingham wypada blado, choć może się podobać np. Aston Hall. Popularne są rejsy lub spacery wzdłuż licznych kanałów przepływających przez miasto. Stosunkowo niedużą liczbę zabytków rekompensują ciekawe muzea, m. in. - skansen Back-to-back, Muzeum Jubilerstwa, Muzeum Kultury i Sztuki, Narodowe Muzeum Motocykli, dawny młyn, Muzeum Długopisów, albo atrakcje typu oceanarium Sea Life.

Londyn - Manchester


London Euston --> Milton Keynes Centr.--> Crewe--> Wilmslow--> Stockport--> Manchester Piccadily

CREWE - ważny węzeł kolejowy. Brzydkie miasto, poza pobliskim Crewe Hall i parkiem wokół rezydencji, nie ma tu nic ciekawego. Jedynie miłośnicy kolei powinni się tu zatrzymać, aby na terenach wokół dworca obejrzeć Crewe Heritage Centre - kolekcję lokomotyw parowych i spalinowych. W sezonie dzieci mogą się przejechać aż trzema kolejkami miniaturowymi.

STOCKPORT - przeciętne miasto, położone około 11 kilometrów od Manchesteru. Jedyne godne uwagi obiekty to ratusz i wiadukt kolejowy nad rzeką Mersey, ewentualnie dawny młyn.

MANCHESTER - jedno z największych angielskich miast, przez dziesięciolecia znane jako miasto przemysłowe, w Polsce kojarzone z klubami piłkarskimi Manchester City i Manchester United. Dziś nowoczesny ośrodek handlowy, przyciągający turystów zabytkami (m. in. ratusz i katedra), muzeami (Muzeum Transportu, Muzeum Policji, Muzeum Nauki i Przemysłu itp.) oraz wieloma innymi atrakcjami typu Chinatown, teatry, kina, galerie, a nawet kolejka miniaturowa w parku Abbotsfield, w dzielnicy Urmston

Manchester
(aut. Stacey MacNaught, CC-BY, flickr.com)


Londyn - Liverpool


London Euston --> Stafford--> Crewe--> Runcorn--> Liverpool Lime St.

NAJWAŻNIEJSZE STACJE
STAFFORD - średniej wielkości miasto z ładnym centrum i ruinami zamku na wzgórzu. Bardzo dobre opinie zbiera miejscowy Victoria Park. Jeszcze piękniejszy park jest w niedalekim Shugborough Estate. Dobre miejsce na kilkugodzinną wizytę.

CREWE - ważny węzeł kolejowy. Brzydkie miasto, poza pobliskim Crewe Hall i parkiem wokół rezydencji, nie ma tu nic ciekawego. Jedynie miłośnicy kolei powinni się tu zatrzymać, aby na terenach wokół dworca obejrzeć Crewe Heritage Centre - kolekcję lokomotyw parowych i spalinowych. W sezonie dzieci mogą się przejechać aż trzema kolejkami miniaturowymi.

LIVERPOOL - popularne wśród Polaków miasto, kojarzone z zespołem The Beatles. Jeżeli wybieracie się w swoją pierwszą podróż do Wielkiej Brytanii tanimi liniami lotniczymi, to ze względu na koszty warto wybrać właśnie Liverpool. Największa atrakcja miasto to Albert Dock - pięknie odnowiony stary port. Architektura Liverpoolu nawiązuje do portowo-przemysłowego charakteru miasta, mimo to nie brakuje zabytków (np. katedra) i muzeów (np. Maritime Museum lub przereklamowane Beatles Museum). Warto wejść także na Radio Tower. Dobre miejsce na kilkudniowy pobyt, ewentualnie połączony z wyjazdem do Manchester.

Liverpool
(aut. Alison Benbow, CC-BY, flickr.com)


Londyn - Sheffield


London St. Pancras --> Luton --> Bedford --> Wellingborough --> Kettering --> Market Harborough --> Leicester --> Loughborough --> East Midlands Parkway --> Long Eaton --> Derby --> Chesterfield --> Sheffield

NAJWAŻNIEJSZE STACJE:
LUTON AIRPORT PARKWAY - stacja kolejowa obsługująca lotnisko London Luton. Pomiędzy stacją a lotniskiem co 10-15 minut kursują autobusy. Z lotniska London Luton odlatują między innymi tanie linie lotnicze do Polski.

BEDFORD - średniej wielkości miasto niedaleko Luton. Przeciętne, spokojne, warto pospacerować po parkach nad brzegiem rzeki Great Ouse. Jedyne atrakcje turystyczne to MuzeumDywizjonu 306, i Panacea Society Museum. W lecie przygotowano kolej miniaturową dla dzieci.

MARKET HARBOROUGH - małe, ładne miasteczko, bardzo dobre miejsce na dwu-, może trzygodzinny pobyt. Ładne budynki w centrum, ruiny zamku i Muzeum Market Harborough pozwalają na polecenie tego miasta dla miłośników spokojnych spacerów po małych miasteczkach.

LEICESTER - niezbyt ładne, ale tętniące życiem miasto z licznym skupiskiem Polonii. Znane jako ośrodek handlowy. Dużo osób przyjeżdża tu na zakupy do markowych sklepów. Należy polecić tereny zielone - parki i ogród botaniczny, a z instytucji kultury National Space Centre. Miasto wielokulturowe z bogatą ofertą lokali gastronomicznych, pubów i dyskotek (klubów). Również ruiny zamku.

LOUGHBOROUGH - przeciętne, spokojne, zadbane miasto z ładną zabudową w centrum, własnym uniwersytetem i malowniczym kanałem. Turyści przyjeżdżają tu, aby sfotografować tabor kolei turystycznej Great Central Railway oraz odwiedzić zakład ludwisarski i Muzeum Ludwisarstwa.

DERBY - duże, typowo przemysłowe miasto. Jedyne, co może zainteresować turystów, to katedra i Muzeum Przemysłu. Uchodzi za brzydkie, smutne miasto, nie jest polecane przez przewodniki, ani przez podróżników.

CHESTERFIELD - około stutysięczne, przeciętne angielskie miasto, z typową niską, zwartą zabudową w centrum, bez szczególnych atrakcji. Niedaleko, pomiędzy Chesterfield a Mansfield stoi piękna rezydencja Hardwick Hall z przylegającym parkiem, a na parkingu przed rezydencją turystów witają ruiny starej rezydencki Hardwick Old Hall.

SHEFFIELD - dawniej typowo przemysłowe miasto, swego czasu popularne wśród polskich turystów ze względu na tanie loty na lotnisko położone niedaleko miasta. Piąte co do wielkości miasto Anglii, w ostatnich latach zmienia się bardziej na ośrodek akademicki i ośrodek firm zajmujących się zaawansowanymi technologiami. Pod względem architektury nie zachwyca, warto zobaczyć jedynie Kelham Island Museum - muzeum przemysłu, Narodowe Muzeum Służb Ratowniczych i atrakcyjne dla dzieci Sheffield Weston Park Museum.

.

Londyn - Norwich


London Liverpool Street --> London-Stratford --> Chelmsford -->Colchester --> Manningtree --> Ipswich --> Stowmarket --> Diss --> Norwich

NAJWAŻNIEJSZE STACJE
CHELMSFORD - niezbyt atrakcyjne miasteczko otoczone malowniczymi terenami zielonym. Z zabytków architektury można wymienić jedynie katedrę, jeśli chodzi o zabudowę, niczym nie różni się od przeciętnych miast regionu. Przewodniki polecają miejscowy ogród zoologiczny (Tropical Wings ZOO), parki, Muzeum Colchester oraz nieduże Essex Police Museum.

COLCHESTER - jak podają źródła, najstarsze miasto w Wielkiej Brytanii. Obecnie uchodzi za ładne miasto warte odwiedzenia. Najbardziej znana atrakcja to zamek z muzeum. Warto pospacerować po centrum i dawnej dzielnicy holenderskiej (Dutch Quarter - podobno jest tam niebezpiecznie) oraz ogród zoologiczny. Ponadto tereny zielone, szczególnie ogrody Beth Chatto.

IPSWICH - nowoczesne miasto, w którym zachowało się trochę zabytkowych budynków w okolicach głównego placu i deptaka. Z zabytków sakralnych można polecić tylko to kościół St. Margaret. W Ipswich działa kilka muzeów - między innymi Muzeum Transportu, Muzeum Ipswich, czy Cliff Road Air Shelter urządzone w dawnym schronie przeciwlotniczym. Dobre miejsce na jednodniową wycieczkę z Londynu.

NORWICH - przyjemnie miasto z zachowanym nieregularnym układem ulic. Najważniejsze zabytki skupione są na niedużej powierzchni, w pobliżu zachowanej średniowiecznej, brukowanej uliczki Elm Hill. Mowa o katedrze, fragmentach murów miejskich, zamku i wieży Cow Tower. Polecane są także spacery nad rzeką przepływającą przez centrum miasta.

LONDYN - HEREFORD


Trasa pociągu Londyn - Hereford


London Paddington --> Slough--> Reading--> Oxford--> Hanborough--> Charlbury--> Kingham--> Moreton-in-Marsh--> Honeybourne--> Evesham--> Pershore--> Worcester Shrub Hill--> Worcester Fo. Street--> Malvern Link--> Great Malvern--> Colwall--> Ledbury--> Hereford

NAJWAŻNIEJSZE STACJE
SLOUGH - przeciętnie, nieciekawe miasto. Stacja przesiadkowa - odjeżdżają stąd pociągi do popularnego Windsoru.

READING - miasto średniej wielkości, ośrodek hrabstwa ceremonialnego Berkshire. Raczej przeciętne miasto, znane z dwóch uniwersytetów. Najładniejsze miejsce to ogrody Forbury, na pocztówkach najczęściej pojawia się natomiast Kościół Matki Bożej. Dodatkowo Muzeum Reading i REME Muzeum Technologii. Miłośnicy festiwali muzycznych zjeżdżają do Reading każdego roku na Reading Festival.

OKSFORD - piękne miasto uniwersyteckie. Bez wątpienia należy do obowiązkowych miejsc do zwiedzenia. Mnóstwo zabytków, mnóstwo muzeów, piękna zabudowa. Idealne miejsce na jednodniową wycieczkę z Londynu. Najlepiej przyjechać do Oksfordu jesienią rano, kiedy miasto często bywa spowite mgłą, co pozwala poczuć niesamowitą atmosferę i ułatwia pracę amatorom fotografii. Jedno z najczęściej odwiedzanych przez turystów miast Wielkiej Brytanii. Na przedmieściach warto zobaczyć tzw. łąki portowe, podmokłe łąki używane jako pastwiska - przy mgle i słońcu tworzą przepiękną scenerię.

EVESHAM - małe miasteczko z ładną zabudową i kolejką parkową. Dobre na dwugodzinny pobyt.

WORCESTER - Bardzo ładne miasto znane głównie z pięknej katedry, gdzie pochowany jest między innymi król Jan bez Ziemi. Worcester oferuje turystom sporo atrakcji - Muzeum Porcelany, malownicze ścieżki nad rzeką Severn, domy z czasów Tudorów w zadbanym centrum, podziemia szpitala Commandery, czy piękne parki. Położone około 50 kilometrów od Birmingham stanowi idealne miejsce na weekendową wycieczkę.

GREAT MALVERN (MALVERN) - uzdrowisko położone na wzgórzach Malvern. Zabytkowa stacja kolejowa, zabytkowe budynki, mnóstwo ścieżek spacerowych, piękne krajobrazy.

LEDBURY - miasteczko liczące niecałe 10 tysięcy mieszkańców. Ładny kościół, zabytkowe budynki w centrum, kilka wąskich uliczek. Niedaleko piękny zamek z parkiem Eastnor Castle. W Ledbury największą popularnością cieszą się zajęcia z garncarstwa w Eastnor Pottery & The Flying Potter.

HEREFORD - miasto liczące około 50 tysięcy mieszkańców, znane z cotygodniowych targów bydła. Hereford może się również pochwalić ładną zabudową w centrum, katedrą i niewielkim muzeum cydru. Wyróżnia się także najstarszy budynek w mieście - Old House z 1621 roku.

Londyn - Dover przez Ashford


St Pancras Intl (Domestic) --> Stratford Intl (Domestic) --> Ebbsfleet Intl (Domestic) --> Ashford(Kent) --> Folkestone West --> Folkestone Central --> Dover Priory

NAJWAŻNIEJSZE STACJE:
ASHFORD - miasto bez szczególnych atrakcji turystycznych, ważny węzeł kolejowy. Poza kilkoma ładnymi ulicami w centrum turysta nie znajdzie tu nic ciekawego. Na przedmieściach ogromne centrum handlowe z markowymi sklepami odzieżowymi.

FOLKESTONE - popularne miasto portowe z najróżniejszymi atrakcjami - począwszy od plaż, przez klify, po park rozrywki, funikular na jedno ze wzgórz, po Muzeum Bitwy o Wielką Brytanię, czy Elham Valley Line Trust Countryside Centre & Railway Museum dla miłośników kolei. Najbardziej charakterystyczny obiekt to wiadukt z torami prowadzący do morza - tamtędy wagony wjeżdżały na pokłady statków. Poza sezonem dobre miejsce na spokojny spacer.

DOVER - znany port, z którego odpływają promy do francuskiego Calais. Miasto przeciętne pod względem zabudowy, znane głównie z zamku i białych klifów. Warto także zwiedzić Muzeum Transportu i Museum Dover. W ostatnich miesiącach notuje się coraz większy napływ nielegalnych imigrantów.

Londyn - Dover przez Canterbury


London Victoria --> Bromley South --> St Mary Cray --> Swanley --> Farningham Road --> Longfield --> Meopham --> Sole Street --> Rochester --> Chatham --> Gillingham (Kent) --> Rainham (Kent) --> Newington --> Sittingbourne --> Teynham --> Faversham --Selling(GB) --> Canterbury East --> Bekesbourne --> Adisham --> Aylesham -->Snowdown --> Shepherd's Well --> Kearsney --> Dover Priory

NAJWAŻNIEJSZE STACJE:
ROCHESTER - miasto o bogatej historii, od wieków ważny punkt obronny na szlaku z Londynu do Dover. Położone u ujścia rzeki Medway szczyci się bardzo ładnym zamkiem z wysoką wieżą obronną, udostępnioną zwiedzającym. Ponadto ruiny zamku Upnor, katedra i Guidhall Museum. Ładne miejsce, warto zatrzymać się choć na kilka godzin.

FAVERSHAM - przeciętne miasto, liczące około 19 tysięcy mieszkańców. Ładne uliczki w centrum, natomiast brak jakichś spektakularnych atrakcji, może poza Belton Houses & Gardens. Można zwiedzić, można pominąć.

CANTERBURY - piękne miasto, dawniej najważniejszy ośrodek kościoła anglikańskiego. Dziś turyści odwiedzają Canterbury głównie ze względu na słynną katedrę, jednak miasto ma do zaoferowania o wiele więcej, między innymi opactwo św. Augustyna, największą z zachowanych bram miejskich w Anglii West Gate, czy mury miejskie i ruiny zamku. Do tego piękna zabudowa w centrum i malownicze parki nad rzeką Great Stour. Jeżeli będziecie w Wielkiej Brytanii - obowiązkowy punkt programu.

DOVER - patrz wyżej.

Londyn - Penzance


London Paddington --> Reading -->Exeter St. Davids --> Newton Abbot -->Plymouth --> Liskeard -->Bodmin Parkway --> Par --> St Austell --> Truro -->Redruth --> Camborne --> Hayle --> St Erth --> Penzance

NAJWAŻNIEJSZE STACJE:
READING - patrz wyżej.

EXETER - stolica Devonu. Centrum, poważnie zniszczone podczas bombardowań w czasie drugiej wojny światowej urodą, ustępuje urodą innym brytyjskim miastom podobnej wielkości. Bombardowania przetrwała katedra. Inne zabytki architektury to Guidhall i Custom House. Popularne są spacery po parkach i okolicach starego portu.

PLYMOUTH - tętniące życiem miasto, w którym zachowało się niewiele starych budynków. Dominije współczesna, często niezbyt ładna zabudowa. Warto zobaczyć cytadelę, akwarium i Plymouth Dome. Miasto można spokojnie pominąć w planie pobytu. W sezonie miłośnicy kolei mogą przejechać się po krótkiej trasie koleją retro Plym Valley Railway.

TRURO - bardzo ładne miasteczko, z górującą nad zabudową majestatyczną katedrą z 1910 roku. W centrum brukowane uliczki, Royal Cornwall Museum oraz ogrody. Dobre miejsce na około trzygodzinny pobyt.

PENZANCE - popularny kurort nadmorski. Znany z rozległej, piaszczystej plaży, w sezonie zapełniającej się wczasowiczami. Charakterystyczny budynek to tzw. Dom Egipski z 1835 roku. Penzance to dobre miejsce na odpoczynek i spacer po licznych, zadbanych ogrodach. Warto popłynąć promem na pobliską wyspę St Michael's Mount, gdzie znajduje się dawne opactwo, później zamienione w rezydencję.

Londyn - Weymouth


NAJWAŻNIEJSZE STACJE
WINCHESTER - popularne wśród turystów nieduże miasto, podobnie jak wiele innych angielskich miast, słynące z pięknej katedry. W katedrze spoczywają między innymi królowie, biskupi, a także między innymi Jane Austen. Ale to nie jedyna atrakcja tego ładnego miasta. W Winchester można zwiedzić kilka muzeów i róznych instytucji kultury, jak na przykład Muzeum Gurków, Muzeum Miasta, Centrum Nauki i Planetarium, Teatr Królewski, albo Szpital św. Krzyża. Uroku dodają zadbane parki.

SOUTHAMPTON - miasto portowe w hrabstwie ceremonialnym Hampshire. Southampton kojarzy się w Polsce głównie z drużyną piłkarską, natomiast w przewodnikach turystycznych w opisach najczęściej pojawia się ruchliwy port towarowy i liczne tereny zielone. Z zabytków architektury najbardziej znane to pozostałości po murach miejskich i brama Bargate. W miejscowym muzeum morskim zgromadzono eksponaty związane z legendarnym statkiem "Titanic", stąd bowiem wypłynął w swój rejs. W Southampton pracuje i mieszka dużo Polaków, ale miasto raczej nie ma za wiele do zaoferowania. Może być natomiast dobrą bazą wypadową - blisko stąd do Winchester, Salisbury, a bardziej zamożne osoby mogą popłynąć promem na wyspę Wight.

BOURNEMOUTH - popularna nadmorska miejscowość wypoczynkowa. Piękne plaże i liczne ośrodki wypoczynkowe każdego roku przyciągają wczasowiczów z całej Anglii. Zabudowa współczesna, jedyny godny uwagi zabytek to kościół św. Piotra.

POOLE - kurort wypoczynkowy sąsiadujący z Bournemouth. Również współczesna zabudowa, miasto znane jest z drużyny żużlowej. Największą atrakcją jest nadbrzeże, na którym w sezonie o każdej porze dnia można spotkać tłumy przechadzających się turystów, a miłośników kolei zainteresuje bocznica kolejowa do portu. Za Poole przebiega najładniejszy fragment linii - tory wiodą tuż nad wodą.

WAREHAM - historyczne miasto portowe. Obecnie niewiele pozostało po czasach świetności, miasteczko liczy zaledwie pięć tysięcy mieszkańców, ale w centrum jest kilka ładnych ulic i jeżeli ktoś woli to od zgiełku zatłoczonych ośrodków Poole lub Bournemouth, może zatrzymać się na kilka godzin właśnie w Wareham. Najładniejsze miejsce to nadbrzeże rzeki Frome.

DORCHESTER - niewielkie, około 16-tysięczne, ładne, spokojne miasteczko w hrabstwie Dorset. Dobre miejsce na krótki spacer, połączony ze zwiedzaniem muzea wojskowości "The Keep Military Museum" w zabytkowym budynku. Do tego niewielkie Teddy Bear Museum, czyli muzeum pluszowych niedźwiadków oraz Muzeum Hrabstwa Dorset. Warto zatrzymać się na chwilę.

WEYMOUTH - popularna miejscowość wypoczynkowa licząca około 50 tysięcy mieszkańców. Słynie z przepięknych, czystych plaż, rozciągających się na powierzchni wielu kilometrów. W centrum zachowała się niska, zabytkowa zabudowa. Bardzo ładne miejscowość, wprost stworzona do długich, romantycznych spacerów. Miłośników kolei zainteresuje fakt, że pociągi z Londynu dawniej dojeżdżały do portu, skąd odpływają promy na Jersey i Guernsey, obecnie pozostała po nich nieczynna bocznica prowadząca przez centrum miasta. Z innej linii kolejowej zrobiono ścieżkę rowerową.

Weymouth
(aut. Martyn Wright, CC-BY, flickr.com)


Brighton - Southampton


NAJWAŻNIEJSZE STACJE NA TRASIE BRIGHTON - SOUTHAMPTON

Najważniejsze stacje na trasie Brighton - Southampton



WORTHING - popularna nadmorska miejscowość wypoczynkowa - ładne plaże i molo. Miejscowość najlepiej wygląda widziana właśnie z molo. W Worthing znajduje się jedno z najdłużej działających brytyjskich kin - Dome Cinema założone w 1911 roku. Liczne parki i inne tereny zielone.

CHICHESTER - ładne miasteczko o długiej historii. Obecnie kojarzone z katedrą, choć sama zabudowa miasta, a szczególnie rynek i deptak również wyglądają bardzo ładnie. W lecie dużo wczasowiczów, z których część wybiera pobliski kurort nadmorski Bognor Regis, oddalony o około 10 kilometrów od Chichester.

COSHAM - stacja na północnych przedmieściach portowego miasta Portsmouth. W Portsmouth przeważa współczesna zabudowa, zachowały się tylko nieliczne zabytkowe obiekty, z których warto wymienić rotundę. Zwiedzający najczęściej udają się do starej stoczni oraz Muzeum Charlesa Dickensa. Na miastem góruje wieża widokowa o wysokości 170 metrów Spinnaker Tower - również popularna atrakcja turystyczna.

SOUTHAMPTON - miasto portowe w hrabstwie ceremonialnym Hampshire. Southampton kojarzy się w Polsce głównie z drużyną piłkarską, natomiast w przewodnikach turystycznych w opisach najczęściej pojawia się ruchliwy port towarowy i liczne tereny zielone. Z zabytków architektury najbardziej znane to pozostałości po murach miejskich i brama Bargate. W miejscowym muzeum morskim zgromadzono eksponaty związane z legendarnym statkiem "Titanic", stąd bowiem wypłynął w swój rejs. W Southampton pracuje i mieszka dużo Polaków, ale miasto raczej nie ma za wiele do zaoferowania. Może być natomiast dobrą bazą wypadową - blisko stąd do Winchester, Salisbury, a bardziej zamożne osoby mogą popłynąć promem na wyspę Wight.

Brighton - Ashford


NAJWAŻNIEJSZE STACJE
BRIGHTON - bardzo ładne miasto nad Kanałem La Manche, ośrodek wypoczynkowy i siedziba prestiżowego Uniwersytetu Sussex. Dla miłośników kolei największą atrakcją będzie kolej Volks's Electric Travel wiodąca wzdłuż wybrzeża - uruchomiona w 1883 roku jest najstarszą czynną koleją elektryczną na świecie. Inne atrakcje to choćby Pawilon Królewski i Diabelski Młyn. Poza tym piękne plaże, luksusowe hotele i dogodne połączenia kolejowe umożliwiające łatwy transport pomiędzy pobliskimi miejscowościami. Miasto warte odwiedzenia, lecz w ciepłe, słoneczne dni przeżywa najazd turystów, a ceny są stosunkowo wysokie.

LEWES - miasteczko liczące niecałe 16 tysięcy mieszkańców, o bogatej historii, sięgającej czasów początków państwowości angielskiej. Jak na miasteczko o takiej wielkości, posiada sporo atrakcji turystycznych - najbardziej znana to zamek górujący nad miastem, na terenie którego mieści się muzeum. Centrum ładne, o zwartej, niskiej zabudowie. Miłośnicy wydarzeń kulturalnych powinni zajrzeć do Lewes 5 listopada - co roku odbywają się wtedy parady upamiętniające udaremnienie tzw. "Spisku prochowego" (ang. Gunpowder Plot) z 1605 roku. Warto tu wpaść choćby na kilka godzin.

EASTBOURNE - średniej wielkości miasto nadmorskie, miłośnikom tenisa kojarzące się z prestiżowym turniejem kobiet. Dynamicznie rozwijająca się miejscowość wypoczynkowa, przyciągająca turystów plażami, spokojem i pięknymi krajobrazami. Jeśli chodzi o architekturę, dominuje zabudowa współczesna, choć nie sposób nie dostrzec takich perełek jak ratusz, czy budynek teatru z 1884 roku. Ładne ogrody i parki oraz klif Beachy Head - ulubione miejsce samobójców. Pod klifem stoi ładna latarnia.

HASTINGS - kolejne z pięknych nadmorskich miast hrabstwa East Sussex. Znane z bitwy o Hastings, stoczonej w 1066 przez Normanów pod dowództwem Wilhelma Zdobywcy a pospolitym ruszeniem Harolda II. Jedna z bitew decydujących o biegu historii. Pole bitwy znajduje się w pobliżu miasta, w samym mieście turyści mogą zwiedzić interaktywne muzeum bitwy. Samo Hastings to popularne miasto, godne polecenia ze względu na architekturę, zamek, plaże, muzea i dwie kolejki linowo-terenowe wjeżdżające na klify, z których rozpościerają się piękne widoki.

RYE - mała miejscowość trochę rzadziej odwiedzana przez turystów, a szkoda, bo na niewielkiej powierzchni zabytkowego centrum można zwiedzić zamek, pospacerować po wąskich, brukowanych malowniczych uliczkach oraz przejść się wzdłuż brzegów trzech rzek, u których zbiegu leży Rye. Miasteczko warte zobaczenia ze względu na spokój, ładne centrum i specyficzną małomiasteczkową atmosferę, pozwalającą poczuć prawdziwą Anglię. Dobre miejsce na kilkugodzinny pobyt. Plaże i morze znajdują się tylko 3 kilometry od miasta.

ASHFORD - patrz wyżej.

13. WYSPY NORMANDZKIE



Wyspy Normandzkie leżą tuż przy wybrzeżu Francji, lecz są zaliczane do Wielkiej Brytanii jako dependencja. Z zamieszkanych wysp najbardziej znane są Jersey, Guernsey i Alderney. Na wyspach można się natknąć na pociąg retro oraz ślady po zlikwidowanych liniach kolejowych.

Alderney Railway


Jedyna czynna kolejka na Wyspach Normandzkich. Kursuje od stacji Braye Road do stacji Mannez na wyspie Alderney. Budowę linii rozpoczęto w 1840, a pierwszy pociąg przejechał trasę w 1847 roku. Kolejka służyła głównie do przewozu kamieni do budowy falochronów. 8.8.1854 przewieziono pierwszych oficjalnych pasażerów - parę królewską.

W swojej historii kolejka przeszła wiele zmian, np. podczas niemieckiej okupacji na części trasy zmieniono rozstaw torów, aby po wyzwoleniu powrócić do poprzedniego. Zmieniał się status kolejki, zmieniały się wagony - jeżdżą również wagony z londyńskiego metra. Obecnie kolejka kursuje od kwietnia do września głównie w niedziele i święta. Działa dzięki staraniom wolontariuszy. Przejazd trwa około 15 minut.

Alderney Railway
(aut. This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. , CC-BY-SA, Wikimedia Commons)


Guernsey Railway


Od 1879 roku na wyspie Guernsey kursował tramwaj parowy, później przerobiony na tramwaj elektryczny. Linia tramwajowa została zamknięta 9 czerwca 1934 roku. Swego czasu planowano odbudowanie linii i ponowne uruchomienie zabytkowego tramwaju, lecz skończyło się tylko na planach. W latach 90. ubiegłego wieku poczta na Guernsey wydała serię znaczków z zabytkowym tramwajem.

Króciutki filmi na British Rail TV

Jersey Western Railway


Pierwsza linia kolejowa na wyspie Jersey. Z początku trasa prowadziła z St Helier do St Aubin, później linię rozszerzono do Corbiere (część linii znana pod nazwą La Moye). Linię zaczęto budować już w latach 60. dziewiętnastego wieku, a w październiku 1870 roku zostala uroczyście otwarta. Lata świetności przypadają na lata 1918-23, kiedy kolejka pełniła rolę czegoś w rodzaju pociągu podmiejskiego. Od 1923 zaczęła przegrywać konkurencję z autobusami. W październiku 1936 pożar strawił wszystkie 16 wagonów na stacji St Aubin. W roku 1937 pociągi nie wyjechały już w trasę. Jeden z odcinków linii został na krótko otwarty podczas niemieckiej okupacji do przewozu materiałów budowlanych.

Obecnie nasypy zostały zamienione w ścieżki rowerowe , ale co jakiś czas pojawiają się plany odbudowania fragmentów linii.

Jersey Eastern Railway


Nazwa kolei kursujących po około ośmiokilometrowej linii na wyspie Jersey w latach 1873–1929. Linia łączyła Saint Helier z Gorey. Kolejka początkowo była bardzo popularna wśród mieszkańców wyspy, jednak w w latach dwudziestych ubiegłego wieku zaczęła przegrywać rywalizację z autobusami, co prowadziło do spadku pasażerów, kłopotów finansowych i likwidacji kolejki. Poza archiwalnymi fotografiami nie pozostało po niej wiele śladów - część dawnej trasy służy teraz jako ścieżki.

Odnośniki:
Artykuł o liniach kolejowych na Jersey
Odmiana Wikipedii z informacjami o Wyspach Normandzkich
Strona oficjalna
Krótki film na You Tube - 23 sekundy.

14. WYSPA WIGHT



Wyspa Wight przyciąga turystów swymi niezwykłymi krajobrazami, imprezami kulturalnymi, a także dobrze rozwiniętą infrastrukturą umożliwiającą uprawianie różnych sportów, w tym sportów ekstremalnych. Piaszczyste plaże, ciche zakątki, ścieżki rowerowe - na Wyspie Wight każdy znajdzie coś dla siebie. Miłośnicy kolei również. Kiedyś istniało tu kilka pięknych tras kolejowych o łącznej długości ok. 88 kilometrów. Niestety, w latach 50. ubiegłego roku większość z nich została zamknięta i rozebrana. Dzięki ochotnikom udało się reaktywować kolejkę parową, która dziś jest jedną z największych atrakcji turystycznych wyspy Wight.

Pociąg rozkładowy na wyspie Wight
(aut. Matt Buck, CC-BY-SA, flickr.com)


Isle of Wight Steam Railway


Zabytkowa kolejka parowa pozwalająca odbyć niezapomnianą podróż nie tylko ze Smallbrook przez Havenstreet do Wootton i z powrotem, lecz również podróż w czasie pozwalającą pasażerom chociaż na chwilę poczuć się jak w pierwszej połowie dwudziestego wieku. Najstarsza lokomotywa została wyprodukowana w 1864 roku. Cały tabor został odrestaurowany przez miejscowych pasjonatów i kolejka kursuje jako pociąg turystyczny od 1971 roku, ciesząc się ogromną popularnością wśród turystów. W Smalbrook można przesiąść się na elektryczną kolejkę regionalną.

Rozkład jazdy jest zbyt skomplikowany, żeby go opisać w kilku zdaniach, więc zalecam lekturę oficjalnej strony kolejki.

Warto się także przejechać pociągiem Island Line zestawionym z wagonów jeżdżących kiedyś w londyńskim metrze. Pociąg kursuje pomiędzy Shanklin a Ryde Pier Head, skąd odpływają promy do Portsmouth. Przejazd całą trasą trwa 25 minut. .

Odnośniki:
Ciekawa polska strona o wyspie Wight
Oficjalna strona Isle of Wight Steam Railway
Oficjalna strona Island Line trains
Isle of Wight Steam Railway - film na You Tube
Pociąg z Shanklin do Ryde Pier Head

Isle of Wight Steam Railway
(aut. Andrew, CC-BY, flickr.com)


Źródła:

[1] www.nationalrail.com/rail-facts-uk-railway-network
[2] nottinghamhiddenhistoryteam.wordpress.com/2013/07/30/huntingdon-beaumonts-wollaton-to-strelley-waggonway/
[3] thestreetandthecityul.wordpress.com/2016/02/21/february-21-1804-the-worlds-first-railway-journey-of-a-steam-locomotive-takes-place-in-wales/
[4] web.archive.org/web/20110415125004/http://www.museumwales.ac.uk/en/rhagor/article/trevithic_loco
[5]news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/3509961.stm
[6] www.british-paranormal.co.uk/ghost-on-the-railway-tracks-leeds/
[7] www.trainhistory.net/train-invention/george-stephenson
[8] www.britannica.com/topic/Stockton-and-Darlington-Railway
[9] www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/907701,George-Stephenson-–-pionier-kolejnictwa
[10] www.welshwales.co.uk/mumbles_railway_swansea.htm
[11] www.engineering-timelines.com/scripts/engineeringItem.asp?id=1414
[12] www.amusingplanet.com/2017/01/london-necropolis-railway-train-for-dead.html