Świat Podróży Kolejowych

Obserwuj nas


SALWADOR




Przewoźnik narodowy: Ferrocarriles Nacionales de El Salvador
Strona internetowa: www.fenadesal.gob.sv
Ostatnia aktualizacja: 05.05.2014

Spis treści:
1. Wstęp
2. Historia tramwajów
3. Historia kolei
4. Plany na przyszłość
5. Kolej parkowa w San Salwadorze
6. San Salwador
7. Najważniejsze miejsca w Salwadorze
8. Koleje Salwadoru na You Tube
9. Koleje Salwadoru na panoramio.com

1. WSTĘP



Salwador to najmniejszy z krajów Ameryki Środkowej. Wśród Polaków raczej nie wywołuje żadnych skojarzeń, jedynie osoby interesujące się tamtymi rejonami mogą poczytać w mediach o salwadorskich gangach, surowym prawie, przestępczości i nieludzkich warunkach w tamtejszych więzieniach.

Ze względu na niewielką powierzchnię Salwador można zwiedzić w ciągu kilka dni. Największym atutem tego kraju jest piękna przyroda - piaszczyste plaże, wulkany, lasy, jak również to, że turyści omijają Salwador szerokim łukiem, dzięki temu duża część kraju nie została zepsuta przez masową turystykę, a mieszkańcy są przyjaźnie nastawieni do turystów.

Największy problem to bezpieczeństwo - można zostać napadniętym w biały dzień, po zmroku lepiej nie wychodzić z dobrze strzeżonych hoteli. Z wiadomych względów lepiej nie zapuszczać się w slamsy. W trosce o bezpieczeństwo turystów utworzono policję turystyczną - POLITUR, która oferuje turystom indywidualnym i grupom zorganizowanym bezpłatną eskortę podczas zwiedzania najważniejszych atrakcji Salwadoru. Na ulicach widać policjantów uzbrojonych w karabiny, co jest normalnym widokiem w tej części świata. Na forach internetowych spotykam się z różnymi opiniami na temat bezpieczeństwa w kraju. Według jednych jest bardzo bezpiecznie a ostrzeżenia można włożyć między bajki, inni są przeciwnego zdania. Prawda pewnie leży pośrodku.

Salwador to także kraj z interesującą i bogatą historią kolei. Przeczytałem blogi Polaków podróżujących dookoła świata - niektórzy z nich zwiedzili Amerykę Środkową i Salwador, lecz na żadnym z blogów nie ma słowa o pociągach. Po prostu jakby dla podróżników ten środek transportu nie istniał. A szkoda. Poniżej znajdziecie krótkie opracowanie na temat historii, współczesności oraz perspektyw na przyszłość kolei w Salwadorze. Nie wiem, czy kogoś to w ogóle interesuje, lecz informacje zawarte w artykule mogą być inspiracją dla innych podróżników. Prywatnie bardzo chciałbym zwiedzić ten kraj po przywróceniu przewozów pasażerskich.


Salwadorski wagon
(zdjęcie za zgodą FENADESAL )

Salwadorski wagon
(zdjęcie za zgodą FENADESAL)

2. HISTORIA TRAMWAJÓW



Obecnie w Salwadorze nie kursują tramwaje, pod koniec XIX i na początku XX wieku istniała sieć tramwajowa w San Salwador, a na trasie Sonsonate - Izalco kursował tramwaj konny.

W 1872 roku prezydent Santiago González zlecił urodzonemu w Prusach francuskiemu inżyniorowei Jean-Louisowi Bueronowi wybudowanie linii kolejowej łączącej najważniejsze porty w kraju - Acajutlę, La Union i La Libertad. Pierwsze tory pod budowę linii położono 24 czerwca 1873 roku. Kilka lat później ukończono pierwszy odcinek trasy i 27 lipca 1876 roku w trasę wyjechał tramwaj konny z Santa Tecla do San Salvador (według innych źródeł pierwszy tramwaj konny kursował już w 1873 roku na odcinku Santa Tecla - El Arenal. Tramwaje ciągnięte przez konie kursowały trzy razy dziennie. Uruchomienie tego tramwaju było sporym osiągnięciem, choć Salwador był dopiero czwartym krajem w Ameryce Środkowej mającym własną kolej - wcześniej uruchomiono kolej przy Kanale Panamskim oraz krótkie linie kolejowe w Hondurasie i Kostaryce.

Zapowiadano szybkie doprowadzenie torów do La Libertad, lecz celu nigdy nie udało się zrealizować. W 1894 roku firma Ferro Urbano del Salvador wybudowała sieć torów tramwajowych wokół stolicy kraju, w tym tory wzdłuż dotychczasowej trasy. W 1899 roku Ferro Urbano de Salvador zmieniła nazwę na Tranvías de San Salvador y Santa Tecla. Według materiału źródłowego tramwaje konne kursowały do 1925 roku. Tramwaje elektryczne zakończyły kursowanie po San Salwador w 1929 roku, kiedy tory tramwajowe rozebrano, a na miejscu jednej z tras biegnie dziś autostrada panamerykańska.

Drugi z tramwajów konnych kursował na trasie Sonsonate - Izalco od 1894 roku Linia o długości około dziewięciu kilometrów była dużą atrakcją ze względu na strome wzniesienie, które musiały pokonywać tramwaje ciągnięte przez konie. Linię zamknięto w 1947 roku.

3. HISTORIA KOLEI



Początki kolei w Salwadorze sięgają ostatnich dwóch dekad XIX wieku. 9 kwietnia 1881 roku, decyzją Zgromadzenia Ustawodawczego, został powołany do życia przewoźnik narodowy - Ferrocarriles Nacionales de El Salvador (FENADESAL).

Pierwszą linią kolejową w kraju była linia łącząca port Acajutla z oddalonym o 21 kilometrów miastem Sonsonate. Linię otwarto 2 marca 1882 roku, 28 marca z Wielkiej Brytanii przybyła pierwsza lokomotywa parowa, a 4 czerwca prezydent Rafael Zaldívar uroczyście zainaugurował regularne przewozy na tej linii, choć pociągi kursowały już kilka miesięcy wcześniej. Tory na tej linii leżą do dziś wzdłuż szosy z Sonsonate do portu, lecz są w fatalnym stanie i nic po nich nie jeździ. Ponadto w Sonsonate stoi parowóz jako eksponat, a w dawnej lokomotywowni niszczeją zabytkowe wagony i lokomotywy, o które dba tylko garstka pasjonatów.

Koniec XIX wieku i początek XX wieku zapisały się w historii jako okres rozwoju kolei i budowy nowych linii, które połączyły między innymi Sonsonate z San Salvador i Santa Ana. Wybudowano także linię kolejową łączącą Salwador i Gwatemalę. Koncesję na przewozy otrzymała również firma The Salvador Railway Company Limited. Przewozy kolejowe funkcjonowały bez większych zawirowań, poza trudnościami spowodowanymi przez klęski żywiołowe do 1965 roku, kiedy interwencja rządowa wymusiła reformę kolei oraz zmianę nazwy przewoźnika na Ferrocarril de El Salvador (FES). Utworzono także komisję do nadzoru transportu (CEPA). Do nazwy FENADESAL powrócono w 1975 roku. Łączna długość torów na terytorium Salwadoru wynosiła wtedy ponad 600 kilometrów.

Wojna domowa w latach 1980-1992 oznaczała upadek transportu kolejowego w Salwadorze. Mnóstwo ofiar, zniszczona infrastruktura, gwałtowny wzrost przestępczości - kraj o burzliwych dziejach pogrążył się w chaosie. Po zakończeniu wojny pociągi FENADESAL kursowały na trasie La Toma de Aguilares - San Salvador - Texispeteque - Santa Ana. Ostatecznie przewozy pasażerskie zawieszono w 2002 roku. Od października 2004 r. do kwietnia 2005 r. krótko kursowały pociągi na odcinku San Salwador - Soyapango. Była to sytuacja awaryjna, bowiem zawalił się most na drodze pomiędzy miastami i tworzyły się ogromne korki.

Od 1 października 2007 roku do 20 sierpnia 2012 roku na dwudziestokilometrowym odcinku kursował pociąg pasażerski San Salwador - Apopa, przejeżdżający między innymi przez slumsy otaczające stolicę kraju. Przejazd pociągiem z początku był bezpłatny, po jakimś czasie wprowadzono opłatę w wysokości 10 centów (w Salwadorze walutą jest dolar amerykański). Co jakiś czas uruchamiano także pociąg retro prowadzony przez lokomotywę parową. Pociąg pasażerski kursował dwa razy dziennie w dni robocze.

Rozkład jazdy z 2012 roku:
San Salvador 6:00 --> Apopa 6:40- 6:50 --> San Salvador 7:30
San Salvador 16:30 --> Apopa 17:10-17:20 --> San Salvador 18:00

Obecnie FENADESAL prowadzi jedynie przewozy towarowe na krótkich odcinkach. W Salwadorze nie kursuje żaden pociąg pasażerski, lokomotywy stoją w niedostępnej lokomotywowni. Mimo optymistycznych planów budowy nowych linii kolejowych i reaktywacji połączeń, wydaje się, że kolej w Salwadorze upadła, a w razie odbudowy utraci swój urok.


Salwadorski pociąg pasażerski
(zdjęcie za zgodą FENADESAL)

Salwadorski pociąg pasażerski w środku
(zdjęcie za zgodą FENADESAL)


Salwadorski pociąg pasażerski
(zdjęcie za zgodą FENADESAL )

Salwadorski pociąg pasażerski
(zdjęcie za zgodą FENADESAL)

4. PLANY NA PRZYSZŁOŚĆ



Zawieszenie przewozów pasażerskich w 2012 roku być może nie będzie oznaczało końca kolei w Salwadorze. Jak wynika z artykułów prasowych, władze rozważają reorganizację kolei, budowę nowych linii kolejowych oraz przywrócenie przewozów pasażerskich. Wzorem ma być udana reaktywacja przewozów w Kostaryce. Przejrzałem doniesienia prasowe na temat kolei salwadorskich z lat 2012-2014. Z lektury artykułów nasuwają się następujące wnioski:

- planowane jest wybudowanie nowych linii kolejowych o rozstawie 1067 mm (obecnie w Salwadorze tory mają rozstaw 914 mm). Władze chcą pozyskać środki na zakup torów i taboru poprzez rozbiórkę nieużywanych torów o łącznej długości 164 km (kolejne 132 km torów rozkradziono),a potem sprzedaż stali. Przy rozbiórce mają zostać zatrudnieni mieszkańcy miast i wsi położonych w pobliżu linii kolejowych - za dzień pracy otrzymają 10 $. Projekt będzie realizowany przy współpracy z ONZ. (2)

- nieużywane grunty i niszczejące nieruchomości zostaną przekazane na własność rodzinom je zamieszkującym lub samorządom.

- rozważana jest sprzedaż FENADESAL zagranicznej firmie

- ma zostać utworzone Narodowe Muzeum Kolejnictwa

- powstanie coś na kształt kolei aglomeracyjnej będącej częścią zintegrowanego transportu miejskiego w San Salwador. Obecnie wybudowano osobne pasy dla autobusów na głównych ulicach, a rząd zakupił 82 autobusy przegubowe i 12 standardowych wyprodukowanych w Brazylii.

- nowo wybudowane linie kolejowe mają zostać zelektryfikowane.

Docelowo pociągi pasażerskie mają kursować na trasach:
San Salwador - Sitio del Nino / La Libertad
San Salwador - lotnisko międzynarodowe Comalapa
Lotnisko Comalapa - La Union
La Union - granica z Hondurasem (3)

ponadto pociągi towarowe pojawią się na liniach Acajutla - San Salwador i Acajutla - granica z Gwatemalą.

- od wielu lat planowana jest budowa linii kolejowej z Meksyku do Panamy przez Nikaraguę, Gwatemalę, Kostarykę i Salwador. Obecnie projekt nosi nazwę Ferrocarril Mesoamericano.

El Salvador railway map
El Salvador - railway map
Mapa kolei Salwadoru w rozdzielczości 1044x583


5 KOLEJ PARKOWA W SAN SALWADORZE


W Salwadorze obecnie nie kursują pociągi pasażerskie, ale zachowała się jedna kolej parkowa, o której próżno szukać informacji na stronach poświęconych kolei - kolej parkowa w Parque Infantil de Diversiones w stolicy kraju - San Salwadorze, przy alei Jana Pawła II.

Parque Infantil de Diversiones to coś w stylu Parku Kultury i Wypoczynku - istnieje już od 12 października 1892 roku, przetrwał trzęsienia ziemi, powodzie i wojnę domową. Z początku w parku główną atrakcją był tor wyścigów konnych, później odbywały się tam parady wojskowe, a swego czasu pełnił także funkcję pasa startowego dla pierwszych samolotów lądujących w tym kraju. Od 1956 roku jest miejscem wypoczynku dla całych rodzin.

Największa atrakcja parku to kolej parkowa kursująca po trasie o długości jednego kilometra. Przypomina bardziej kolej miniaturową, bowiem skład zestawiony jest z małej lokomotywy spalinowej i niewielkich wagoników przypominających kolejki w wesołych miasteczkach na całym świecie. Kolejka cieszy się ogromną popularnością wśród odwiedzających park rodzin, jak również korzystają z niej wycieczki szkolne z całego Salwadoru. Uważana jest nawet za symbol parku. W ostatnich latach kolej przeszła drobne remonty i wydaje się, że przez długi czas będzie jedyną pozostałością po pociągach pasażerskich w kraju. Pociągiem mogą się przejechać zarówno dzieci, jak i dorośli. W 2013 roku bilet dla osoby dorosłej kosztował 60 centów, dla dzieci i młodzieży 35 centów. (5)

Parque Infantil de Diversiones znajduje się w centrum stolicy. To zadbane, ładnie urządzone miejsce, gdzie można odpocząć od wielkomiejskiego zgiełku.

Przejażdżka pociągiem po Parque Infantil de Diversiones na You Tube

6. SAN SALWADOR



San Salwador, czyli "Święty Zbawiciel" to stolica kraju i jego największe miasto. Położony 35 kilometrów od wybrzeża Oceanu Spokojnego, u stóp wulkanu Salwador, był wielokrotnie niszczony przez wybuchy wulkanów, powodzie i trzęsienia ziemi, dlatego nie zachowało się zbyt wiele zabytków, a miasto jest dynamicznie rozwijającą się metropolią, przez którą przebiega autostrada panamerykańska, a dzielnice willowe zlewają się z zaniedbanymi slamsami. Wiecznie zakorkowany, zanieczyszczony, nie należy do najpiękniejszych miast świata.

San Salwador raczej nie zachwyca turystów, choć jest dobrą bazą wypadową - można stąd łatwo dojechać autobusem do innych salwadorskich miast, albo wybrać się na krótką wycieczkę do Joya de Ceren, nazywane "Pompejami Ameryki", gdzie można zobaczyć stanowiska archeologiczne i ruiny miasteczka Majów. Podobne atrakcje czekają w oddalonym o 33 km od stolicy San Andreas. Z jednej strony to nieduże stanowiska archeologiczne i jeżeli ktoś widział Machu Picchu, na pewno będzie rozczarowany. Z drugiej strony nie ma tu tłumów turystów. Warto wejść na wulkan, skąd rozpościera się zapierająca dech w piersiach panorama miasta.

Na zwiedzanie samego centrum stolicy wystarczy jeden dzień - dodatkowa atrakcja to liczne, dobrze zaopatrzone centra handlowe.

Najważniejsze z zabytków i atrakcji to Teatr Narodowy, katedra, kościół La Ceiba de Guadalaupe, miłośnicy sportu powinni zobaczyć stadion Cuscatlan. Z muzeów godne uwagi jest Narodowe Muzeum Antropologiczne oraz Tin Marin - muzeum naukowe przeznaczone głównie dla dzieci.

Lotnisko międzynarodowe Comalapa leży w mieście La Paz - około 40 kilometrów od stolicy. Z lotniska do stolicy można dojechać autobusem lub taksówką.

Wybrane połączenia lotnicze z lotniska Comalapa:
San Salwador - San Francisco (United Airlines)
San Salwador - Los Angeles (United Airlines)
San Salwador - Miami (United Airlines, American Airlines)
San Salwador - Nowy Jork (United Airlines, TACA)
San Salwador - Toronto (TACA, Avianca)
San Salwador - Mexico City (TACA, Avianca, Aeromexico)
San Salwador - Tegucigalpa (TACA)
San Salwador - San Pedro Sula (TACA)
San Salwador - Roatan Island (Islena Airlines, TACA)
San Salwador - San Jose (TACA)
San Salwador - Panama (LACSA, TACA, COPA)
San Salwador - Guatemala City (TACA)
San Salwador - Managua (TACA, Aviateca, LACSA)
San Salwador - Hawana (TACA)
San Salwador - Belmopan (TACA)
San Salwador - Medellin (Avianca, LACSA)
San Salwador - Cali (LACSA)
San Salwador - Lima (LACSA, TACA)

7. NAJWAŻNIEJSZE MIEJSCA W SALWADORZE



Zwiedzając Salwador w żadnym wypadku nie należy ograniczać się do centrum stolicy. Warto poświęcić kilka dni na zwiedzenie innych miejsc, tym bardziej, że to niewielki kraj i wszędzie łatwo dojechać autobusem ze stolicy, choć wyjazd z San Salwadoru jest bardzo trudny ze względu na korki oraz ataki gangów na środki transportu publicznego. Poniżej lista miejsc, które należy wziąć pod uwagę podczas planowania podróży.

SANTA ANA - drugie pod względem wielkości miasto Salwadoru, położone podobnie jak stolica, u stóp wulkanu. Ośrodek przemysłowy z licznymi centrami handlowymi, ale pod względem turystycznym mało atrakcyjne - większość ulic jest zaniedbana, a bezpieczeństwo pozostawia wiele do życzenia. Santa Ana słynie z ciepłego klimatu - przez cały rok panują tu wysokie temperatury, przy czym notuje się dużą ilość opadów. Z zabytków należy wymienić ładnie odnowione budynki katedry, teatru i ratusz. Miłośników kolei zainteresuje opuszczona stacja kolejowa położona w samym centrum miasta, z dala od torów. Z dwóch stron miasta biegną linie kolejowe, lecz mapy są na tyle niedokładne, że nie udało mi się stworzyć precyzyjnej mapy uwzględniającej dojazd do opuszczonej stacji, ani znaleźć miejsca, gdzie szlaki się łączą, nawet przy użyciu map satelitarnych. Z San Salwador do Santa Ana autobus jedzie godzinę lub półtorej godziny, ale miasta nie poleca się turystom.

SUCHITOTO - małe miasto liczące około 25 tysięcy mieszkańców, położone zaledwie 45 km od San Salwador, popularne wśród turystów z powodu zabytkowej zabudowy i atmosfery czasów kolonialnych, którą można poczuć spacerując wąskimi, brukowanymi uliczkami tego spokojnego, nieco sennego miasteczka. Najważniejszy zabytek to kościół z 1853 roku. Suchitoto leży nad sztucznym, ale pięknym jeziorem, a półtora kilometra od miasta turystów zachwyca wodospad Los Tercios. Ze względu na liczne atrakcje i popularność trzeba się liczyć z wygórowanymi cenami.

LA PALMA - mała, ładna wioska na północy Salwadoru, w pobliżu granicy z Hondurasem. Wieś otoczona przez góry słynie z wyrobów rękodzielniczych oraz specyficznego, charakterystycznego dla tego rejonu stylu malarstwa, trochę przypominającego rysunki dziecięce. Większość zabudowań zdobią właśnie malowidła (a raczej murale) w tym stylu. Dojazd autobusem z San Salwador trwa dwie i pół godziny.

CONCEPCIÓN DE ATACO - małe miasteczko leżące 105 kilometrów od stolicy. Zachowało się tu sporo zabudowań z czasów kolonialnych. Uwagę zwracają wąskie uliczki pokryte brukiem oraz kolorowe domy z ładnymi, bardzo różnymi muralami. Spokojne miasteczko znane z wyrobów rękodzielniczych i doskonała baza wypadowa do wycieczek w góry.

SONSONATE - jedno z największych miast Salwadoru, kolebka salwadorskich kolei. Obecnie to miasto o najwyższym wskaźniku zabójstw w kraju, podobno bardziej niebezpieczne niż stolica, ponieważ salwadorskie gangi rywalizują z meksykańskimi kartelami o kontrolę nad portem w Acajutla. Sonsonate leży na szlaku przemytu narkotyków. W mieście można znaleźć kilka ładnych budynków, wśród których wyróżnia się katedra, miłośników kolei zainteresuje także opuszczona stacja kolejowa i lokomotywownia, w której niszczeją stare parowozy i wagony. Można się także przejść po torach starej linii kolejowej do portu. Jednak wszystko na własne ryzyko - jest naprawdę niebezpiecznie.


Typowy mural w Concepción de Ataco
(aut. Randal Sheppard, licencja CC-BY-SA, źródło: flickr.com)

Jezioro w Suchitoto
(aut. Alison McKellar, licencja CC-BY, źródło: flickr.com)

8. KOLEJE SALWADORU (FENADESAL) NA YOU TUBE



Ciekawy film z jednego z ostatnich przejazdów pociągu
Reportaż z podrózy salwadorskim pociągiem na You Tube cz.1/3
Reportaż z podrózy salwadorskim pociągiem na You Tube cz.2/3
Reportaż z podrózy salwadorskim pociągiem na You Tube cz.3/3
Inny reportaż z podróży salwadorskim pociągiem
Jeszcze jeden ciekawy film z przejazdu pociągiem San Salvador - Apopa

9. KOLEJE SALWADORU (FENADESAL) NA PANORAMIO.COM



Parowóz lokomotywowni FENADESAL w San Salwador
Tory na przedmieściach San Salwador
Tory na przedmieściach San Salwador
Opuszczona stacja w Zacatecoluca
Most kolejowy w San Nicolas Lempa
Most kolejowy w San Nicolas Lempa - inne ujęcie
Most kolejowy w pobliżu San Miguel
Opuszczona stacja w Quezaltepeque
Opuszczona stacja w mieście Armenia
Tory w Caluco koło Sonsonate
Opuszczony dworzec kolejowy w Sonsonate
Tory z Sonsonate do portu Acajuta
Opuszczona stacja kolejowa Texis Junction
Wagon towarowy samotnie stojący na stacji Metapan
Opuszczona stacja kolejowa Metapan
Most kolejowy w Las Piedras
Tory w Guarnecia
Tory w Los Jobos (ładne zdjęcie)
Tory w Aguilares

BIGLIOGRAFIA

1. Alan Morrison, "The Tramways of El Salvador" www.tramz.com/sv/sv00.html (dużo zdjęć).
2. http://www.laprensagrafica.com/2014/01/28/venderan-150000-qq-de-acero-de-la-linea-ferrea
3. http://www.laprensagrafica.com/fenadesal-busca-una-renovacion-del-sistema-ferroviario
4. http://www.elsalvador.com/mwedh/nota/nota_completa.asp?idCat=47673&idArt=8353978
5. http://www.elsalvador.com/mwedh/nota/nota_completa.asp?idCat=6375&idArt=3768386
6. http://www.elsalvadorhistorico.org/articulos/hechos-relevantes/46-el-ferrocarril-sus-origenes-e-historia.html
7. http://railtrips.euweb.cz/c_sal_rail_en.html