Świat Podróży Kolejowych

Obserwuj nas


BOŚNIA I HERCEGOWINA



Przewoźnicy:
Željeznice Federacije Bosne i Hercegovine (muzułmańska część kraju)
http://www.zfbh.ba
Željeznice Republike Srpske ("serbska" część kraju)
www.zrs-rs.com
Ostatnia aktualizacja: 11.12.2016



Spis treści
1. Rozkład jazdy
2. Podróżowanie po kraju
3. Połączenia międzynarodowe
4. Pociągi turystyczne
5. Co zobaczyć w Bośni i Hercegowinie

Bośnia i Hercegowina nie jest zbyt popularna wśród miłośników podróży kolejowych. Trudno się temu dziwić - infrastruktura jest zaniedbana, połączeń mało, a ceny noclegów są stosunkowo wysokie. W zasadzie jedyną godną uwagi linią dla turystów jest linia Zagrzeb - Capljina., Pociąg przejeżdża przez niemal wszystkie najważniejsze bośniackie miasta (poza Tuzlą).

Pociągi kursujące na trasach krajowych czasy świetności mają już dawno za sobą, niemniej podróż jest wygodna, chociaż pociągi jadą powoli. W pociągach, nawet jeśli zaznaczony jest zakaz palenia, pali się wszędzie - im bardziej na południe, tym więcej. Co ciekawe, polscy pasażerowie zachwycają się rozklekotanymi pociągami, głośnym towarzystwem na pokładzie, zaniedbanymi stacjami i wychwalają koleje bośniackie pod niebiosa.


Bośniacki pociąg regionalny

Wagon pociągu Sarajewo - Mostar

1. ROZKŁAD JAZDY



Rozkład jazdy pociągów w Bośni i Hercegowinie można sprawdzić na następujących stronach:
www.zfbh.ba/zfbhbax/konekcija.php - Željeznice Federacije Bosne i Hercegovine
www.zrs-rs.com/red_voznje.php - Željeznice Republike Srpske
Rozkład jazdy międzynarodowych pociągów z Bośni i Hercegowiny

Rozkłady należy traktować jako rozkłady orientacyjne, bowiem w przeszłości zdarzało się, że były nieaktualne. W rozkładzie jazdy 2015/2016 nie zanotowano większych zmian.

UWAGA!!! OD 05.10.2015 r. do odwołania na odcinku Sarajewo - Mostar - Capljina wprowadzono autobusową komunikację zastępczą za wszystkie pociągi. Utrudnienia potrwają do zakończenia remontu linii kolejowej, co ma nastąpić w 2017 roku.

2. PODRÓŻOWANIE PO KRAJU



Jak pisałem na wstępie, infrastruktura kolejowa w Bośni i Hercegowinie jest bardzo zaniedbana. Na temat podróżowania nie ma co się rozpisywać - nie ma żadnych ofert promocyjnych. Honorowane są bilety Interrail oraz Balkan Flexipass.

Linie kolejowe w Bośni i Hercegowinie, podobnie jak większość linii kolejowych w bałkańskich krajach, są bardzo malownicze. Najładniejszą linią jest z bez wątpienia linia Sarajewo - Ploče (Chorwacja), ale w rozkładzie jazdy 2013/2014 pociągi zostały skrócone do miejscowości Capljina. Na forach kolejowych często można się spotkać ze stwierdzeniem, że może ona konkurować z linią Belgrad - Bar. Osobiście nie jechałem tą linią. Przeglądałem natomiast zdjęcia z przejazdów i filmiki. W niektórych miejscach robią wrażenie, ale daleko im do najbardziej spektakularnych widoków znanych z linii łączącej Serbię z Czarnogórą. Linię warto przejechać pociągiem porannym z Sarajewa do chorwackiego Ploče, który jest skomunikowany z pociągiem nocnym z Zagrzebia (w drodze powrotnej do Zagrzebia). Rano, na najładniejszych odcinkach trasy, jest idealne światło do zrobienia przepięknych zdjęć, a wagony nie są klimatyzowane i można w nich otworzyć okna. Oczywiście trzeba trafić z pogodą. Problemem jest również częste uruchamianie zastępczej komunikacji autobusowej na najbardziej malowniczych odcinkach.

INFORMACJA NIEAKTUALNA PRZYNAJMNIEJ DO KWIETNIA 2017 ROKU

Mnie udało się tylko przejechać linię z Sarajewa do Zagrzebia w upalny, sierpniowy dzień. W pociągu, mimo upału na zewnątrz i braku klimatyzacji było znośnie. Przez całą drogę miałem różnych współpasażerów, dzięki czemu mogłem obserwować panoramę bośniackiego społeczeństwa. Od rozwydrzonej młodzieży, poprzez wyjątkowo spokojne i kulturalne muzułmanki, po zwykłych ludzi wracających z pracy do domów. Turystów w tym pociągu nie widziałem. Gdyby nie upał, pewnie wysiadłbym w Doboju sfotografować trochę pociągów. Nie przypuszczałem, że będzie to moja ostatnia podróż do tego kraju. Przez większą część trasy pociąg jechał z prędkością 40-50 kilometrów na godzinę. Mimo to podróż nie była nużąca. Może dlatego, że widziałem obcy kraj, który od dawna chciałem odwiedzić.

Jeśli chodzi o widoki, to są różne. Mnie zaskoczył fakt, iż bardzo dużo domów, szczególnie przy drogach, było zadbanych. Dla mieszkańców wiosek pociąg międzynarodowy mimo wszystko był dużym wydarzeniem. Ludzie na stacjach patrzyli na pociąg i machali do pasażerów, w tym do mnie. Nie wiem, jak jest teraz.

Z fotografowaniem pociągów nie miałem problemów. Na dworcu w Sarajewie obowiązuje wprawdzie całkowity zakaz fotografowania, jednak nikt mnie nie zaczepiał, ani nie zwracał uwagi, kiedy robiłem zdjęcia pociągów. Podczas zakupów oszukano mnie jedynie w knajpie na dworcu, a poza tym sprzedawcy sprawiali wrażenie uczciwych. W jednej z sarajewskich piekarni sprzedawczyni zostawiła mnie samego w piekarni i wyszła do innego sklepu rozmienić banknot.

Na terenie Bośni i Hercegowiny działają dwaj przewoźnicy kolejowi:

ŽELJEZNICE FEDERACIJE BOSNE I HERCEGOVINE

Koleje Federacji Bośni i Hercegowiny obsługują połączenia kolejowe w muzułmańskiej części kraju, na południe od miasta Doboj. Przedsiębiorstwo zostało założone w 2001 roku. Przedsiębiorstwo zajmuje się przewozami kolejowymi pasażerskimi i towarowymi. Tabor to głównie wagony z czasów byłej Jugosławii, kilka starych szwedzkich wagonów kursujących w pociągu Sarajewo - Ploče oraz stare elektryczne zespoły trakcyjne HŽ 6111.

W ostatnich latach Koleje Federacji Bośni i Hercegowiny dokonały znaczących inwestycji - zakupiły pociągi Talgo przeznaczone do obsługi połączenia Sarajewo - Zagrzeb, jednak te pociągi nigdy nie wyjechały w trasę. Nie wiadomo, co się z nimi stało. Najpierw przez dwa lata stały w lokomotywowni, później spekulowało się o wypożyczeniu składu kolejom tureckim, obecnie nie ma żadnych informacji.

Lepszą inwestycją okazał się zakup chorwackiego elektrycznego zespołu trakcyjnego Končar przeznaczonego do obsługi ruchu podmiejskiego, jednak w listopadzie 2013 roku koleje musiały zwrócić pojazd producentowi z powodu braku pieniędzy na spłatę rat.

Według rozkładu jazdy koleje bośniackie obsługują następujące połączenia krajowe:
Sarajewo - Capljina
Sarajewo - Zenica
Maglaj - Zenica
Konic - Sarajewo
Kakanj - Sarajewo
Tuzla - Doboj
Tuzla - Brčko (zawieszone)
Bihać - Bosanski Novi Grad (zawieszone)

ŽELJEZNICE REPUBLIKE SRPSKE

Przewoźnik obsługujący połączenia na północ od miasta Doboj, w "serbskiej" części Bośni i Hercegowiny. Tabor Kolei Republiki Serbskiej składa się głównie ze starych wagonów pasażerskich należących kiedyś do Kolei Jugosławii oraz szynobusu kupionego od kolei słoweńskich. Ze względu na bardzo złą sytuację finansową przewoźnika od lat nie było inwestycji w tabor pasażerski nie zanosi się na nowe inwestycje. Ostatnio chuligani zdemolowali dwa wagony pasażerskie po jednym z meczów piłkarskich w Banja Luce. Firma zaczęła modernizować tabor, ale jak na razie, chodzi tylko o wagony towarowe.

Na swojej stronie internetowej przewoźnik szczegółowo opisuje przysługujące zniżki. Posiadacze legitymacji FIP mogą liczyć na 50 % zniżki, posiadacze legitymacji Rail Plus 25%, a w przypadku kupna biletu powrotnego przewoźnik stosuję zniżkę powrotną w wysokośc 20%.

Przewoźnik obsługuje następujące połączenia kolejowe:
Tuzla - Doboj (razem z ZFBH)
Doboj - Banja Luka
Blatna - Novi Grad (zawieszono)
Šamac - Modriča - Doboj


Wagon Kolei Bośniackich

Wagon Kolei Republiki Serbskiej

3. POŁĄCZENIA MIĘDZYNARODOWE



Z powodu braku porozumienia z kolejami chorwackimi oraz kolejami Republiki Serbskiej od 12 grudnia 2016 roku do odwołania zawieszono kursowanie pociągu dziennego Sarajewo - Zagrzeb - Sarajewo. Obecnie Bośnia i Hercegowina nie posiada żadnego kolejowego połączenia międzynarodowego.

Nie uruchomiono zapowiadanego pociągu nocnego Talgo pomiędzy Sarajewem a Zagrzebiem. Od września 2016 roku pociągi Talgo kursują na trasie Sarajewo – Doboj – Sarajewo jako pociąg "BH train". W przyszłości pociągi Talgo mają obsługiwać połączenia Sarajewo - Doboj - Tuzla, Sarajewo – Mostar – Čapljina (w lecie trasa wydłużona do chorwackiego portu Ploče), a obecna trasa Sarajewo - Doboj również ma zostać wydłużona do Banja Luki.

Pociągi Sarajewo - Budapeszt nie kursują od 2011 roku. Na razie nie udało się uruchomić pociągu Zvornik - Tuzla ze względu na stan torów po serbskiej stronie, natomiast powrót pociągu Belgrad - Sarajewo przez Chorwację jest niemożliwy z powodu wysokich opłat, jakich życzą sobie Chorwaci za korzystanie z infrastruktury.

4. POCIĄGI TURYSTYCZNE


Bośnia i Hercegowina może się pochwalić dwoma pociągami turystycznymi. Kursują one nieregularnie w sezonie letnim, nie mają też własnych stron internetowych.

ROTARY VLAK - pociąg turystyczny kursujący w sezonie letnim na trasie Bihać - Martin Brod. Linia godna uwagi ze względu na walory krajobrazowe doliny rzeki Uny. Podróżni mogą jechać w zabytkowym wagonie z przedziałami i w wagonie otwartym, powstałym po przebudowie wagonu towarowego. Tzw. Unska Pruga łącznie liczy 177 kilometrów, pociąg pokonuje tylko kilkanaście. Linia o ogromnym potencjale turystycznym przebiega przez terytorium Bośni i Hercegowiny oraz Chorwacji. Obecnie bardzo rzadko kursują po niej pociągi towarowe, a pociąg Rotary Vlak wyjeżdża w trasę tylko raz w roku.

Rotary Vlak na You Tube (02:22)(2014)

ĆIRO - pociąg turystyczny zestawiony z wagonów tzw. "letniaków" i zabytkowego parowozu, bardzo rzadko kursujący po krótkiej linii wąskotorowej kopalni w miejscowości Banovici. Tamtejsza kopalnia węgla brunatnego to szczególna atrakcja dla miłośników kolei zwiedzających Bośnię i Hercegowinę. Planowane jest wybudowanie przedłużenia linii wąskotorowej do popularnej miejscowości wypoczynkowej Mačkovac, a pociąg miałby być atrakcją turystyczną dla turystów z całej Europy.

Film o pociągu Ćiro na You Tube (46:21)(2014)
Fotoreportaż ze zwiedzania kopalni (2004)

W obu przypadkach o rozwoju połączeń mówi się od wielu lat, ale nic z tego nie wynika.

5. CO ZOBACZYĆ W BOŚNI I HERCEGOWINIE


Osoby podróżujące koleją po Bośni i Hercegowinie obowiązkowo powinny zobaczyć Sarajewo i Mostar, pozostałe miasta należy traktować jako propozycje wycieczki fakultatywnej.

SARAJEWO - stolica Bośni i Hercegowiny, znana przede wszystkim z orientalnej dzielnicy tureckiej, gdzie czuć atmosferę Orientu. Interesujące miasto z bardzo drogimi noclegami, dla turystów cenowo przystępne są jedynie hostele, czyli kwatery prywatne, gdzie jedna łazienka z prysznicem przypada na 10-15 albo jeszcze więcej osób. Wrażenie robi ogromny dworzec kolejowy, z którego odjeżdża bardzo mało pociągów. Na dworcu nie ma nawet przechowalni bagażu. Przechowalnię znajdziemy na dworcu autobusowym. Z dworca do zabytkowej części Sarajewa idzie się około 15 minut, można też podjechać tramwajem. Dużo kafejek, piekarni i lokali gastronomicznych. Niestety, w tych ostatnich nie obowiązuje zakaz palenia, a Bośniacy palą na potęgę. Miasto warte odwiedzenia.

MOSTAR - stutysięczne miasto nad Neretwą. Symbolem Mostaru jest zabytkowy Stary Most, odbudowany po wojnie domowej. Dobre miejsce na jednodniową wycieczkę z Sarajewa - odjazd porannym pociągiem i powrót popołudniowym (często kursuje zastępcza komunikacja autobusowa). Piękne, nieduże Stare Miasto z klimatycznymi uliczkami pokrytymi kocimi łbami, sporo kawiarenek, kwater prywatnych i sklepików z pamiątkami. W lecie miasto przeżywa najazd turystów, ale i tak należy tu przyjechać.

BANJA LUKA - drugie pod względem wielkości miasto Bośni i Hercegowiny. Blokowiska, domki jednorodzinne i ładny deptak z ekskluzywnymi sklepami. W niedużym śródmieściu działa sporo lokali rozrywkowych, w okolicy na wzgórzu twierdza Kastel. W czasie wojny domowej Serbowie wyburzyli miejscowe meczety, więc najbardziej charakterystycznym zabytkiem sakralnym jest prawosławny sobór Chrystusa Zbawiciela. W ostatnich latach odbudowano meczet Ferhadija. Warto zwrócić uwagę na zegar przy głównym placu miasta, upamiętniający trzęsienie ziemi z 1969 roku, w wyniku którego 80% zabudowy miasta uległo zniszczeniu. Na zwiedzanie Banja Luki wystarczy kilka godzin.

ZENICA - miasto przemysłowe niedaleko Sarajewa (godzina jazdy pociągiem). Miłośnicy kolei przyjeżdżają tu, aby zobaczyć choć z daleka ogromną hutę, gdzie podobno kursują lokomotywy parowe. Atrakcje Zenicy to nieduże, zrewitalizowane centrum z ładnym deptakiem, ścieżki spacerowe nad rzeką Bosną przepływającą przez miasto oraz kolonia robotnicza. rzy dworcu kolejowym można zobaczyć lub zwiedzić getto lub inaczej mówiąc dzielnicę biedy. Zenica uchodzi za najniebezpieczniejsze miasto w Bośni i Hercegowinie pod względem przestępczości typu rozboje, a w miejscowym więzieniu odbywają karę najniebezpieczniejsi przestępcy. Co ciekawe, z okien pociągu bardzo ładnie prezentują się pozostałe osiedla.

DOBOJ - ważny węzeł kolejowy. Poza twierdzą na wzgórzu, nie prezentuje się zbyt ładnie. Warto jedynie zobaczyć odnowioną synagogę żydowską. Drugi powód to fakt, że w Doboju mają swoją siedzibę Koleje Republiki Serbskiej. Jest to także ważny węzeł kolejowy i można tu sfotografować bardzo dużo taboru Kolei Republiki Serbskiej.

TUZLA - dzięki tanim liniom lotniczym latającym na miejscowe lotnisko, bardzo popularne miasto wśród Polaków. Dworzec kolejowy w opłakanym stanie, a pociągów Doboj - Tuzla jak na lekarstwo. Na zwiedzanie Tuzli wystarczą 3-4 godziny. Warto zobaczyć główny plac miasta - Solni trg i deptak. Z Tuzli prowadzi linia kolejowa do Serbii. Od lat mówi się o jej remoncie i przywróceniu pociągów pomiędzy tymi krajami z pominięciem Chorwacji.


Sarajewo - Baščaršija

Sarajewo - Baščaršija